Taking too long? Close loading screen.

  A vegan Christmas

by Iliana Papangeli   |   December 24, 2018

We met Elisavet on Friday at noon, in downtown Athens at the vegan mini market/café that she’s owned with her partner Fotis since 2012.

After eating our delicious vegan tarts and drinking peanut butter and banana smoothies, we asked Elisavet to tell us more about veganism in Greece and what it’s like to be vegan during the Christmas holiday.

Veganism is a way of life. It’s not difficult once you adopt it. You omit all animal-derived products from your life. It’s a process where you try to not think about animals as objects which are useful to you.”

In 2002, Elisavet became a vegetarian. Later she realized that it wasn’t enough and she began to adopt the vegan way of living. “At some point,” she explains, ” the ethical part of veganism strongly resonated with me. Because even as a vegetarian you don’t think of certain things. You may not eat meat but you can’t overlook the exploitation of animals in the industry of products derived from them.”

“I think that nowadays it’s easy to be a vegan without first trying vegetarianism. There’s a lot of information. At the time when I became a vegetarian, we didn’t even have internet at home yet. It wasn’t always possible to have a real picture of the situation and understand all that was happening. It was much harder. There were also no shops and alternatives. We had only the greengrocer and the open-air markets. That was it. Access to information is everything. Then you slowly find your balance.”

It’s not expensive to be vegan. That’s probably a myth. You just make your choices. I can pay 2 euros more for a meal and choose to not drink ten beers. It’s a matter of choice. It can be very economical. The basic diet consists of pulses, cereals, vegetables. It’s not obligatory to find the most expensive substitute for meat. As for flavor, this is something that you adapt to. If you eat sweets everyday, you’ll constantly want something sweet. After 17 years, I no longer remember the taste of meat.”

“I very much enjoy the creative part of being vegan. You get out of that way of thinking – what will I eat? I’ll have meat with a salad. Veganism makes you think differently, and it’s a much more creative way of thinking.

Elisavet and Fotis have a son, 4-year old Aris. He’s being raised on a vegan diet.

“Aris is also vegan, and he’s starting to understand some things. On our part, there’s no ‘brainwashing’ and I wouldn’t want that to happen. We are ready to explain everything to him but not to impose it. He can ask me, for example, why is he eating something different than the other children? But now he understands things on a different level and he says it himself – that he’s vegan and does not eat meat. But certainly, I think that later on he will further comprehend the meaning. He has many choices and he’ll ask me for treats, like all kids do. I give him cheese at school, so when the other kids at school have risotto with cheese, he also has his own cheese. Or, if the other kids have ham and cheese sandwiches, I give Aris his own sandwich. I don’t want him to feel left out. At his school, three days a week they have meals with meat, so on those days he brings his own food. We pay to send him to private school, because in a public school it would be difficult, as you’re not allowed to bring your own food. Perhaps for security reasons. Which is odd. Because there could be other children who, for example, may have allergies. In these cases, the system excludes you.

“With someone who’s aggressive or negative about it, I won’t bother to explain why I have chosen to raise my child as a vegan. I wouldn’t like that. But if someone wants to learn, I’ll talk about it. For all parents, I believe that their child’s nutrition is a big issue. There is certainly insecurity and I see it in myself sometimes. Information also plays a very important role here. You can go to a conventional doctor and he’ll tell you to eat meat five times a week. The child ends up eating nothing else. So many studies have been done about red meat. How can you choose to do this to a little child?


Vegan Christmas

“We’re not particularly worried about what we’re going to eat.  For Christmas dinner I can eat beans and be satisfied. I don’t care about that. What I enjoy more is the atmosphere. I want to spend the holidays with my family and friends.”

“Our friends and family respect our choices. I don’t worry about going or not going somewhere because there might be meat on the table. I have been to dinners with friends who are all meat-eaters. But they usually know that we don’t eat meat and so there’s always other options there for us too. But certainly, I don’t like the image of having a platter with an entire chicken on the table. To me, that’s something violent. Especially when my son is present.”

There are plenty of delicious choices for the Christmas meal. Many prefer seitan, which is a meat substitute made of gluten and is rich in protein. This is a good solution. You can make whatever you want with it, even a ‘meatloaf’ with various spices and vegetables. There are infinite choices for dessert. My mother sends me a vasilopita (new year’s cake) every year that’s like a vegan cake.”

“It’s difficult to change all these habits related to tradition and the celebration of various holidays. You participate, of course, to whatever degree you want. Even when I was a meat-eater I never had the desire to roast an entire lamb on Easter. My father did it and it was something I thought I could not continue to do myself.”

“Where you grew up plays a role as well. I grew up in the province and all that was more intense there. You do it in a context of participation, which is the point of course, but that’s all. But I have an understanding of this part of the tradition. You can’t impose something on others. And it’s about how each person experiences it. However, I hope in the future some things will change.

Συναντήσαμε την Ελισάβετ μεσημέρι Παρασκευής στο vegan mini market και café που διατηρεί με τον σύντροφό της Φώτη από το 2012 στο κέντρο της Αθήνας.

Αφού φάγαμε τις πεντανόστιμες vegan τάρτες μας και ήπιαμε smoothie με φυστικοβούτυρο και μπανάνα, καθίσαμε με την Ελισάβετ και την ρωτήσαμε να μάθουμε για τον βιγκανισμό στην Ελλάδα αλλά και για το πως είναι τα Χριστούγεννα ενός βίγκαν.

«Ο βιγκανισμός είναι μία στάση ζωής. Δεν είναι κάτι δύσκολο αν το υιοθετήσεις. Αποβάλλεις από την ζωή σου όλα τα ζωϊκά προϊόντα και παράγωγα. Είναι μια διαδικασία κατά την οποία προσπαθείς να σκέφτεσαι τα ζώα όχι σαν ένα αντικείμενο χρήσιμο για σένα.»

Η Ελισάβετ ξεκίνησε ως χορτοφάγος το 2002. Αργότερα αποφάσισε ότι αυτό δεν είναι αρκετό και ακολούθησε τον vegan τρόπο ζωής.«Κάποια στιγμή», μας εξηγεί, «υπήρξε ακόμα πιο έντονο για μένα αυτό το ηθικό κομμάτι του βιγκανισμού. Γιατί ακόμα και ως χορτοφάγος δεν σκέφτεσαι κάποια πράγματα. Μπορεί να μην τρως κρέας αλλά δεν μπορείς να παραβλέψεις την εκμετάλλευση των ζώων στην βιομηχανία προϊόντων που προέρχονται από αυτά.»

«Νομίζω σήμερα είναι εύκολο να γίνεις αμέσως βίγκαν χωρίς να κάνεις αυτό το πέρασμα από την χορτοφαγία. Υπάρχει πολλή ενημέρωση. Σκέψου ότι όταν έγινα εγώ χορτοφάγος δεν είχα καν ίντερνετ στο σπίτι. Δεν μπορούσες πάντα να έχεις την πραγματική εικόνα της κατάστασης και να συνειδητοποείς όλα αυτά που συμβαίνουν. Ήταν πολύ πιο δύσκολο. Επίσης, δεν υπήρχαν μαγαζιά και εναλλακτικές. Ήταν ο μανάβης και η λαϊκή. Αυτά. Το παν είναι η ενημέρωση. Έπειτα βρίσκεις σιγά σιγά την ισορροπία σου.»

«Δεν είναι ακριβό το να είσαι βίγκαν. Είναι μάλλον μύθος. Κάνεις απλώς τις επιλογές σου. Μπορεί εγώ να δίνω 2 ευρώ παραπάνω για ένα φαγητό και να μην επιλέξω να καταναλώσω δέκα μπύρες. Όλα είναι θέμα επιλογής. Μπορείς να την βγάλεις πολύ οικονομικά. Η βασική διατροφή είναι όσπρια, δημητριακά, λαχανικά. Δεν είναι υποχρεωτικό να βρω το πιο ακριβό υποκατάστατο κρέατος για να φάω. Όσο για την γεύση, αυτό είναι κάτι που προσαρμόζεται. Αν τρως γλυκά κάθε μέρα θα θέλεις γλυκό συνέχεια. Μετά από 17 χρόνια, δεν θυμάμαι πια την γεύση του κρέατος.»

«Ως vegan ευχαριστιέμαι πολύ το δημιουργικό κομμάτι. Βγαίνεις από το εύκολο κουτάκι του τύπου – Τι θα φάω; Α θα φάω κρέας με σάλατα. Ο βιγκανισμός σε βάζει σε έναν άλλον τρόπο σκέψης που είναι πολύ πιο δημιουργικός

Η Ελισάβετ και ο Φώτης έχουν έναν γιο. Τον 4χρονο Άρη. Ο Άρης είναι ένα από τα παιδιά που μεγαλώνει με vegan διατροφή.

«Ο Άρης είναι και αυτός βίγκαν. Τώρα άρχιζει και συνειδητοποιεί κάποια πράγματα. Δεν υπάρχει φυσικά από την πλευρά μας αυτό που λένε «πλύση εγκεφάλου» και δεν μου αρέσει να συμβαίνει αυτό. Είμαστε έτοιμοι να του εξηγήσουμε τα πάντα όχι όμως να του επιβάλλουμε. Μπορεί να με ρωτήσει, για παράδειγμα, γιατί αυτός τρώει κάτι διαφορετικό από τα άλλα παιδιά. Αλλά πλέον αντιλαμβάνεται τα πράγματα σε έναν διαφορετικό βαθμό και το λέει και μόνος του ότι είναι βίγκαν και δεν τρώει κρέας. Σίγουρα όμως πιστεύω πως όλα αυτά θα λειτουργήσουν μέσα του αργότερα σαν έννοιες. Έχει πάρα πολλές επιλογές και θα μου ζητήσει λιχουδιές, όπως κάνουν όλα τα παιδιά. Στο σχολείο του έχω πάει τυράκια, οπότε όταν οι άλλοι έχουν ριζότο με τυρί, έχει και αυτός το τυράκι του. Ή αν θα κάνουν τοστάκια για πρωινό θα έχει και ο Άρης το δικό του. Δεν θέλω να νιώθει έξω από τους άλλους. Τις τρεις από τις πέντε μέρες που έχουν κρέας του πηγαίνω εγώ το δικό του φαγητό. Βέβαια πληρώνεις έναν ιδιωτικό γιατί αν θέλεις να πας το παιδί σου στο δημόσιο εκεί υπάρχει δυσκολία. Δεν δέχονται να πας φαγητό. Ίσως για θέμα ασφάλειας. Το οποίο είναι περίεργο. Γιατί υπάρχουν και άλλα παιδιά που για παράδειγμα μπορεί να έχουν δυσανεξίες και αλλεργίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις σε αποκλείει το σύστημα.»

«Δεν θα μπω στην διαδικασία σε κάποιον που είναι επιθετικός να εξηγήσω γιατί έχω επιλέξει να μεγαλώνω το παιδί μου ως βίγκαν. Δεν μου αρέσει. Αλλά αν κάποιος θέλει να μάθει, το συζητάω. Για όλους τους γονείς πιστεύω ότι το θέμα διατροφής του παιδιού τους είναι μεγάλο ζήτημα. Υπάρχει σίγουρα ανασφάλεια και το βλέπω και σε μένα μερικές φορές. Η ενημέρωση παίζει και εδώ πολύ σημαντικό ρόλο. Μπορεί να πας σε έναν συμβατικό γιατρό και να σου δώσει πέντε φορές την βδομάδα κρέας. Το παιδάκι καταλήγει να μην τρώει τίποτα άλλο. Έχουν γίνει τόσες μελέτες για το κόκκινο κρέας. Πώς επιλέγεις να το κάνεις αυτό σε ένα μικρό παιδάκι;»


Vegan Χριστούγεννα

«Δεν μας αγχώνει με κάποιον ιδιαίτερο τρόπο το τι θα φάμε. Στο γιορτινό τραπέζι μπορεί να φάω γίγαντες και να είμαι ικανοποιημένη. Δεν με νοιάζει αυτό. Πιο πολύ μου αρέσει η ατμόσφαιρα. Θέλω να περάσω τα Χριστούγεννα με την οικογένειά μου και τους φίλους μας.»

«Οι δικοί μας άνθρωποι σέβονται τις επιλογές μας. Δεν βρίσκομαι ποτέ στο δίλλημα του να πάω ή να μην πάω κάπου επειδή ξέρω ότι θα υπάρχει κρέας στο τραπέζι. Έχω βρεθεί σε τραπέζια φίλων που είναι όλοι κρεατοφάγοι. Συνήθως όμως ξέρουν εκεί που θα πάμε ότι εμείς δεν τρώμε κρέας και έτσι πάντα υπάρχει κάτι και για εμάς. Σίγουρα, δεν μου αρέσει πια η εικόνα του να βγάλεις στο τραπέζι ένα πιάτο με ολόκληρη την κότα. Το θεωρώ βία πλέον. Ειδικά όταν είναι και το παιδί στην μέση.»

«Υπάρχουν πολλές και νόστιμες επιλογές για το γεύμα των Χριστουγέννων. Πολλοί προτιμούν το seitan, το οποίο είναι υποκατάστατο κρέατος, φτιάχνεται από γλουτένη και είναι πλούσιο σε πρωτείνη. Αυτό σου δίνει μία καλή λύση. Μπορείς να φτιάξεις ό,τι θέλεις, ακόμα και ρολό με διάφορα μπαχαρικά και λαχανικά. Σε γλυκό υπάρχουν άπειρες επιλογές. Η μητέρα μου μου στέλνει βασιλόπιτα κάθε χρόνο που είναι σαν βίγκαν κέικ.»

«Είναι δύσκολο να αλλάξουν όλες αυτές οι συνήθειες που σχετίζονται με την παράδοση στον εορτασμό των διάφορων γιορτών. Συμμετέχεις βέβαια σε όποιον βαθμό θέλεις κάθε φορά. Εγώ ας πούμε ακόμα και ως κρεατοφάγος δεν είχα ποτέ το ενδιαφέρον να σουβλίσω ένα αρνί το Πάσχα. Το έκανε ο πατέρας μου και ήταν κάτι που σκεφτόμουν ότι εγώ δεν μπορώ να το συνεχίσω ούτε να το υποστηρίξω από μόνη μου.»

«Παίζει ρόλο και το που έχεις μεγαλώσει. Εγώ μεγάλωσα στην επαρχία και ήταν πιο έντονο όλο αυτό. Το κάνεις σε ένα πλαίσιο συμμετοχής, που αυτό είναι και το νόημα του βέβαια, αλλά μέχρι εκεί. Έχω όμως κατανόηση σε αυτό το κομμάτι που σχετίζεται με την παράδοση. Δεν μπορείς να επιβάλλεις στον άλλον. Είναι και πως το βιώνει ο καθένας. Εύχομαι όμως με τα χρόνια κάποια πράγματα να αλλάξουν.»


Written by Iliana Papangeli
English translation by Gigi Papoulia
Photographs by Angel Sifontes



I came to Greece for love

I came to Greece for Love by Angel Sifontes   |   November 16, 2018   "My coming to Greece was not because of an economic or political situation. It was a decision of love" There are many reasons that make a person leave their country; studies, work conditions,...

The poetic carpet maker

The poetic carpet maker by Mirsini Arvanitis   |  October 2, 2018 e drive up the hill to Ano Kypseli to meet the carpet manufacturer Hamid Zandabadi. Hamdi’s cat, an elegant tiger known as the neighborhood’s “Manga”, greets us. Hamid receives us...

A handmade world

A handmade world by Konstantina Konstantinou   |   May 21, 2018 On Aiolou Street in Athens there’s a guy who creates clocks from old vinyl records. anolis Ktistakis is a native of Crete and is self-taught in the design and manufacture of vinyl...

A man with many nicknames

Nadir Noori: A man with many nicknames by Fanis Kollias  |   Decemeber 18, 2017 f you take a stroll through the center of Athens with Nadir Noori, expect to be interrupted by an acquaintance of his every 20 minutes as he is known by that many...

Pin It on Pinterest

Share This