Taking too long? Close loading screen.

Baby Recession

by Myrto Boutsi  |  December 14, 2018


“I don’t want to think about it, I’m terrified by the thought.”

“I can’t see it as something I could do… I don’t want to say never, but …”

These are the answers I got from Marilena and Amalia when we asked “Do you want to have a child?” The 28 year-old women agreed to talk to me about the “baby recession” – the severe decline in birth rates in Greece, which has led the average number of children per couple in 2015 to drop to 1.3. With this indicator, the current population is unable to reproduce itself (at least two children per couple are needed) and estimates for the country’s population in the future are bleak.

Based on the National Statistical Service, in 1932 the annual birth rate in Greece exceeded 185,000, while in 2017 it was only 88,553. A few years ago, in 2011, for the first time in history, the mortality rate surpassed the birth rate. According to data of the Laboratory of Demographic and Social Analysis at the University of Thessaly, demographers believe that the current total population of 10,738,868 inhabitants will shrink to 8.3 million by 2050, perhaps for the most pessimistic, the estimate is 6.5 million. It will indeed be an aging population, since according to a recent survey by NGO HOPEgenesis it is approximated that more than three out of ten people in Greece will be 65 or older by 2050. And just one out of ten will be either children or adolescents.

“The latest data indicates that deaths exceed births not by 2,000 or 3,000, but 35,000. In addition, there are now fewer women than men,” states Georgios Creatsas (Professor of Gynecology and Obstetrics, University of Athens and Honorary Chairman of the Scientific Board of HOPEgenesis). “Young people should make it a goal, when they are adults, to have a child. The opposite is procrastination. We are no longer interested in the demographic. Whether you fault school, the state, doctors, minors or adults, no one is interested in the future.”




“I’ve never thought about having a baby, first of all for practical reasons. I can’t support myself,” explains Marilena Moschou, an actor who has been working for the past couple of years as an assistant director on three-month contracts, as the acting profession is very competitive. A year ago, she moved into her own apartment and lives alone, but it is not sure that she’ll be able to keep it. “I earn €500 per month, I pay €220 for rent. I had to ask my parents for help. I live month-to-month.” She first left her parents’ home in 2012 (which was the worst year) to live on her own with a roommate. “I could feel the economic crisis, it became clear that the money I was making was not enough. I could get by with €500 in 2010 and 2011 but not in 2012.” Her girlfriends who have kids are virtually under-employed and depend on their husbands’ income to live. And what about Marilena? When she turned 26, she explains, “I felt a great panic” because her mother was 26 when she had her. “I thought, back then she was able to have me, while now it is not at all possible for me.”

Amalia Gerolymatou is not able to live on her own, due to financial reasons. After finishing her studies in Ioannina, in infant care/teaching young children, she was forced to return to her mother’s home. “It’s hard, because you feel trapped, living in your childhood room again,” she says. Since October she’s been employed at a public day care center, but because she is paid via OAED (state employment organization), she has yet to receive her €500 per month salary. “Before I got this job, I was unemployed for eight months, now I am employed but I am unpaid. This attitude of oh, you’ll be paid at some point could wipe out a parent with obligations.”

Through her work at the day care center, Amalia sees the difficulties of the parents first-hand – the center currently hosts 80 children, while the space is designed to accommodate only 30 children. “Mothers are at work for many hours, so we have a lot of children at day care centers, because parents have nowhere else to leave them. Both parents work all day. And even with two salaries, families are just getting by. This does not give you an incentive to have a child.”

After meeting with the young women, the implications were overwhelming. To begin with, both women, at age 28, are at their “peak fertility” as I was told by my gynecologist when I was that age, and was cautioned that henceforth female fertility begins to gradually decline.

When and if they finally decide to have children, they may face challenges and have to endure the psychologically painful process of IVF. Both of the young women I interviewed are paid via OAED (state employment organization). Their very employment is, so to speak, “fictitious.” They are assisted by the state in finding work, they are assisted by their parents to make ends meet. They are still not initiating production, although they are entering one of the most creative phases of their lives. Perhaps we have already become a country of old people…

But the cost of raising children, the salary reductions and the economic downturn are not at all fictitious. According to a survey by NGO diaNEOsis, (coordinated by Μanos Matsaganis professor at the Polytechnic of Milan), between 2009-2014, young people aged 18-29 lost 44.8% of their income, the largest percentage of any other age group. Besides young people, victims of the crisis are also families with one or two children, which are affected more than families without children or large families. At the same time, based on data presented by Ira Emke-Poulopoulou, vice president of the Hellenic Society of Demographic Studies, the cost of raising a child from birth to the age of 18 was estimated in 1994 at about €53,000, while in December 2014 the estimate had exceeded €107,000. The researcher has also authored a book titled The Population of Greece under Persecution.

In crisis-stricken Greece, in 2013 all tax relief provisions relating to families with children were eliminated. Μost of the state benefits for families and children, were converted into two income benefits: the “single child support allowance” for all parents and the “special allowance for families with three or more children.” In 2018, both of those allowances were eliminated and replaced with one general “child benefit allowance” based on income level.

Between 1995-2004, the “golden age” of social spending, the state did not support child and family welfare, and only spent 4% of the funding on this category. Today, it’s a bit… too late. The crisis has put pressure on working mothers and women who are considering having a child. According to the Greek General Confederation of Labor (GSEE), many employers violate the rights of pregnant workers, as is evident in an extreme case where a pregnant woman, employed as a museum attendant, was refused her right to alter the working environment to suit her needs, resulting in severe hemorrhage due to standing for extended periods of time. In the private sector, mothers are less likely to use the facilities available to them because they are afraid of losing their jobs. With the crisis, the silence has grown.

But the problem of low birth rates began before the financial crisis, essentially for the first time since the 1950s. And no matter how tempting it is to explain it mainly on the basis of economic criteria, it’s more complex. A large majority of young people don’t want to have children at all – the thought is really “terrifying” to them. But why is that?

“Population decline is the result of both personal choice and economic circumstances. From the 80s on, people lived better with two children. The crisis hit and two children became one,” says Anastasia Barbouni, pediatrician and professor of Public Health and Disease Prevention at the National School of Public Health. It was preceded by the 90s, during which migrants who came to Greece “stimulated” the birth rate. However, today, immigrants are leaving the country along with the Greeks. Both Ms Barbouni and Artemis Tsitsika, (Associate Professor of Adolescent Medicine at the University of Athens and head of the Adolescent Health Unit at Kyriakou Children’s Hospital), stress that steps must be taken to support women. “If we don’t do anything,” warns Ms Tsitsika, “one in four women born after 1970 will remain childless.” In other words, her reproductive cycle will come to a close without producing any children.

Vironas Kotzamanis, professor of demography and director of the Laboratory of Demographic and Social Analyses (LDSA) at the University of Thessaly, stresses that in an attempt to explain the phenomenon of population decline, scientists developed four theories which complement each other. The first, the rational theory, maintains that potential parents weigh the pros and cons of having a child, i.e. the cost in relation to the emotional satisfaction. The second, the theory of avoiding risk, explains that the lack of better prospects for the future, makes such a decision difficult. The third, the theory of meta-materialistic values, argues that the increasing individualism and narcissism of the new generations leads them to choose the maximum fulfillment of their perceived needs. The fourth, the theory of gender equality, reminds us of something very important. If women don’t see equality in the distribution of the responsibilities of child rearing, young women who are expected – like their mothers – to bear all the combined responsibility of a job, housework, and raising a child, will decide to not have children. Young women look upon the bitter example of their “tired feminist” mothers. It is no wonder that the thought of having a child terrifies them…

Employment is not the reversal of fertility, as was believed in the past. France and the Scandinavian countries concurrently display both the highest birth rate levels and the highest levels of employed women. On the contrary, the European south shares, besides the crisis, lower rates of employed women, as well as patriarchy and population decline. However, if the problem of population decline is chronic, it was only a month ago that the politicians were informed of the issue with a report by a special parliamentary committee. This is the first time since 1993 that the issue has been brought to parliament. What can be done? Mr. Kotzamanis, a member of the inter-party committee, says that measures will not have an immediate outcome, they must be taken progressively in all areas.

First, perhaps, emphasis should be placed on preschool education to help new mothers. Measures such as the early retirement of women, which were taken in the past, were simply disastrous and misguided. Nor are benefits and allowances enough, especially in a time when state funds are low. A total change of attitude is required. And, according to Μanos Matsaganis, “there is a need for a shift in public policy from exclusive obsession with the elderly generation towards the new generations.”

A decade ago we were talking about the ‘€700-generation’ or the ‘€1,000-euro-generation living outside of Greece, the milleuristi in Italy or mileuristas in Spain. It was the so-called precariat – the unstable, non-privileged new generation, the new proletariat. At present, young employees have evolved, to an even worse position, to the €500-generation and €300-generation. The bibliography in fact speaks of a “war between the generations”, with the older generations now being the privileged workers. The only thing that saves us here from such a “war” is the fact that the Greek family is funneling all its money to its younger family members. The grandparents’ pensions and lump-sum allowances are given to the younger family members so they can study at university and to support other unemployed and underemployed family members, even grandchildren. Perhaps this war, however, will remain a “cold war.” And young people, too weak to free themselves economically and socially, will continue to refrain from their “contractual obligations” – thus fueling the baby recession.


«Δεν θέλω να το σκέφτομαι, με τρομοκρατεί η σκέψη!»

«Δεν το βλέπω καν! Δεν θέλω να λέω αποκλείεται, αλλά…»

Αυτές τις απαντήσεις έδωσαν στην ερώτηση «θέλεις να κάνεις παιδί;» η Μαριλένα και η Αμαλία, δύο 28χρονα κορίτσια που συμφώνησαν να μου μιλήσουν για την «ύφεση των μωρών». Δηλαδή για τη σοβαρή πτώση της γεννητικότητας στη χώρα μας, η οποία έχει οδηγήσει το μέσο όρο παιδιών ανά ζευγάρι να κυμαίνεται το 2015 στο 1,3. Με αυτόν τον δείκτη ο τωρινός πληθυσμός αδυνατεί να αναπαραγάγει τον εαυτό του (απαιτούνται γι’ αυτό τουλάχιστον 2 παιδιά ανά ζευγάρι) και οι προβλέψεις για τον πληθυσμό της χώρας στο μέλλον είναι ζοφερές. 
Με βάση την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, το 1932 ο ετήσιος αριθμός γεννήσεων στην Ελλάδα ξεπερνούσε τις 185.000, ενώ το 2017 έφτανε μόλις τις 88.553. Ταυτόχρονα πριν από μερικά χρόνια, το 2011, ο δείκτης θανάτων ξεπέρασε για πρώτη φορά στην ιστορία, τον δείκτη γεννήσεων. 

Οι δημογράφοι πιστεύουν πως ο σημερινός συνολικός πληθυσμός των 10.738.868 κατοίκων θα συρρικνωθεί ως το 2050 σε 8,3 εκατομμύρια, σύμφωνα με τα στοιχεία του μοναδικού στη χώρα Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ) στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας. Ίσως για τους πιο απαισιόδοξους, και σε 6,5 εκατομμύρια. Θα είναι μάλιστα ένας γερασμένος πληθυσμός, αφού με βάση πρόσφατη έρευνα από την ΜΚΟ HOPEgenesis, δεν αποκλείεται πάνω από τρείς στους δέκα ανθρώπους που θα ζουν στη χώρα μας τότε να είναι 65 ετών ή μεγαλύτεροι. Και μόλις 1 στους 10 παιδιά και έφηβοι.

«Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν πως πλέον οι θάνατοι υπερβαίνουν τις γεννήσεις όχι κατά 2.000 ή 3.000, αλλά κατά 35.000. Ταυτόχρονα οι γυναίκες είναι πλέον λιγότερες από τους άνδρες» επισημαίνει ο Ομ. Καθηγητής Γυναικολογίας και Μαιευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμος πρόεδρος του επιστημονικού συμβουλίου της HOPEgenesis, Γεώργιος Κρεατσάς. «Πρέπει οι νέοι να έχουν στόχο, όταν ενηλικιωθούν, να κάνουν ένα παιδί. Το αντίθετο είναι η αναβολή. Δεν ενδιαφερόμαστε πλέον για το δημογραφικό. Θέλεις να το πεις σχολείο, Πολιτεία, γιατροί, ανήλικα και ενήλικα παιδιά, δεν ενδιαφέρεται κανείς για το αύριο».




«Δεν έχω σκεφτεί ποτέ να κάνω μωρό, κατ’ αρχάς για πρακτικούς λόγους. Δεν μπορώ να συντηρήσω τον εαυτό μου» μου εξηγεί η Μαριλένα Μόσχου, ηθοποιός που εργάζεται τα τελευταία χρόνια ως βοηθός σκηνοθέτη με τρίμηνες συμβάσεις, γιατί το επάγγελμα του ηθοποιού είναι πάρα πολύ ανταγωνιστικό. Μετακόμισε πριν έναν χρόνο σε ένα διαμέρισμαμόνη της, όμως δεν είναι καθόλου σίγουρη πως θα καταφέρει να το κρατήσει. «Παίρνω 500 ευρώ, πληρώνω τα 220 για ενοίκιο. Αναγκαστικά έχω βοήθεια από τους γονείς μου. Πάω με το μήνα». Όπως λέει, πρώτη φορά άφησε το οικογενειακό σπίτι για συγκατοίκηση το 2012, που ήταν και η χειρότερη χρονιά. «Τότε ήρθε σε μένα η οικονομική κρίση και άρχισε να γίνεται εμφανές ότι τα χρήματα που έπαιρνα δεν έφταναν. Με 500 ευρώ έβγαινα το ’10 και το ’11, όχι όμως το ‘12». Οι φίλες της που έχουν κάνει παιδί, ουσιαστικά υποαπασχολούνται και βασίζονται στο εισόδημα του άνδρα τους για να ζήσουν. Και η ίδια; Όταν «πάτησε» τα 26, εξηγεί, «έπαθε το μεγαλύτερο πανικό», γιατί ήταν σε αυτή την ηλικία που την είχε αποκτήσει η δική της μητέρα. «Σκέφτηκα ότι εκείνη μπορούσε να με έχει, ενώ εγώ δεν είχα καμία δυνατότητα».  

Η Αμαλία Γερολυμάτου δεν έχει καν δική της στέγη. Σπούδασε βρεφονηπιοκόμος στα Γιάννενα, αλλά όταν τελείωσε τις σπουδές, αναγκάστηκε να επιστρέψει στην πατρική (και μητρική) εστία. «Είναι άσχημο γιατί εγκλωβίζεσαι, μένεις ξανά στο παιδικό δωμάτιο», λέει. Δουλεύει από τα μέσα Οκτώβρη σε έναν δημόσιο παιδικό σταθμό, επειδή όμως πληρώνεται από τον ΟΑΕΔ δεν έχει πάρει ακόμη ούτε δεκάρα από τα περίπου 500 ευρώ, που είναι ο μισθός της. «Πριν πιάσω δουλειά ήμουν οκτώ μήνες άνεργη, τώρα είμαι απλήρωτη. Αυτό το «κάποια στιγμή θα πληρωθείς» θα μπορούσε να τρελάνει έναν γονιό με υποχρεώσεις». Η Αμαλία βλέπει τις δυσκολίες των γονιών και μέσα από τη δουλειά της στον παιδικό σταθμό που αυτή τη στιγμή φιλοξενεί 80 παιδάκια, ενώ χωρά μόνο 30. «Οι μαμάδες δουλεύουν αρκετές ώρες, γι’ αυτό έχουμε και αρκετά παιδάκια στους σταθμούς, γιατί δεν έχουν πού να τα αφήσουν. Και οι δύο γονείς δουλεύουν όλη μέρα. Και με δύο μισθούς, τα βγάζουν πέρα τσίμα τσίμα. Αυτό δεν σου δίνει το έναυσμα να ξεκινήσεις να κάνεις ένα παιδί». 

Φεύγοντας από τις δύο συναντήσεις, οι συνειρμοί ήταν καταιγιστικοί. Κατ΄αρχήν και τα δύο κορίτσια, στην ηλικία των 28 ετών, βρίσκονται στο «απόγειο της γονιμότητας», όπως μου είχε πει όταν ήμουν σε αντίστοιχη ηλικία ο γυναικολόγος μου. Προειδοποιώντας με πως στο εξής η γυναικεία γονιμότητα αρχίζει σταδιακά και φθίνει. Όταν τελικά το αποφασίσουν, ίσως ταλαιπωρηθούν, ενδεχομένως να χρειαστεί να μπουν στην ψυχικά επώδυνη διαδικασία μίας εξωσωματικής γονιμοποίησης. Επίσης και οι δύο κοπέλες αμείβονται από τον ΟΑΕΔ, δηλαδή μέσω προγραμμάτων στήριξης της απασχόλησης. Η εικόνα της εργασίας τους είναι τρόπον τινά «πλασματική». Υποβοηθούνται από το κράτος για να εργαστούν, υποβοηθούνται από τους γονείς για να τα βγάλουν πέρα. Δεν κινούν ακόμη την παραγωγή, παρότι μπαίνουν στην πιο δημιουργική ηλικία τους. Σκέφτονται με τρόμο ένα παιδί, παρότι βρίσκονται στην πιο γόνιμη ηλικία. Ίσως έχουμε γίνει ήδη, μία χώρα γερόντων….

Το κόστος της ανατροφής των παιδιών, η μείωση των εισοδημάτων και η οικονομική επισφάλεια, δεν είναι καθόλου πλασματικά. Σύμφωνα με έρευνα της ΜΚΟ diaNEOsis, με συντονιστή τον καθηγητή στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου, Μάνο Ματσαγγάνη, το διάστημα 2009-2014 οι νέοι 18-29 χρόνων έχασαν το 44,8% του εισοδήματός τους, ποσοστό μεγαλύτερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα. Εκτός από τους νέους, «ριγμένοι» της κρίσης είναι και οι οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά, που επλήγησαν πιο πολύ από τις οικογένειες χωρίς παιδιά ή τους πολύτεκνους. Την ίδια ώρα, με βάση στοιχεία που παρουσίασε πριν μερικά χρόνια η κυρία Ήρα Έμκε-Πουλοπούλου, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Δημογραφικών Μελετών, το κόστος της ανατροφής ενός παιδιού από τη γέννηση ως τα 18 του έτη, υπολογιζόταν το 1994 σε 53.000 ευρώ περίπου, ενώ τον Δεκέμβριο του 2014 είχε ξεπεράσει τις 107.000 ευρώ! Η ίδια υπογράφει άλλωστε και το βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ο πληθυσμός της Ελλάδας υπό διωγμόν».

Στην Ελλάδα της κρίσης, καταργήθηκαν το 2013 όλες οι ρυθμίσεις φορολογικών απαλλαγών που αφορούσαν οικογένειες με παιδιά. Τα περισσότερα από τα επιδόματα για την οικογένεια και το παιδί, μετατράπηκαν σε δύο εισοδηματικές παροχές: το «ενιαίο επίδομα στήριξης τέκνου» για όλους τους γονείς και το «ειδικό επίδομα τριτέκνων και πολυτέκνων». Το 2018, καταργήθηκαν κι αυτά και αντικαταστάθηκαν από ένα επίδομα παιδιού, με εισοδηματικά πλέον κριτήρια. Η αλήθεια είναι πως το διάστημα 1995-2004, τη «χρυσή εποχή» των κοινωνικών δαπανών, το κράτος δεν είχε φροντίσει την ενίσχυση του παιδιού και της οικογένειας, αφιερώνοντας σε αυτή την κατηγορία μόνο το 4% των παροχών! Σήμερα, είναι πλέον λίγο… αργά. Ταυτόχρονα, η κρίση πιέζει εργαζόμενες και υποψήφιες μητέρες. Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, πολλοί εργοδότες καταπατούν τα δικαιώματα των εγκύων, με ακραίο περιστατικό μία έγκυο φύλακα σε μουσείο στην οποία αρνήθηκαν την προσαρμογή της εργασίας της, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε αιμορραγία λόγω ορθοστασίας. Στον ιδιωτικό τομέα, οι μητέρες κάνουν χρήση όλο και λιγότερο των διευκολύνσεων που υπάρχουν, επειδή φοβούνται μήπως χάσουν τη δουλειά τους. Με την κρίση, έχει μεγαλώσει η σιωπή. 

Όμως το πρόβλημα της υπογεννητικότητας ξεκίνησε πριν από την οικονομική κρίση, ουσιαστικά για πρώτη φορά από τη δεκαετία του ΄50. Και όσο και αν μπαίνει κανείς στον πειρασμό να το εξηγήσει κυρίως με βάση οικονομικά κριτήρια, είναι πιο σύνθετο. Μία μεγάλη πλειοψηφία νέων δεν θέλει με τίποτα να κάνει παιδιά, η σκέψη πραγματικά τους «τρομοκρατεί». Γιατί όμως; 

«Η υπογεννητικότητα είναι αποτέλεσμα τόσο προσωπικής επιλογής όσο και οικονομικών συγκυριών. Από το ’80 και μετά ζούσαν καλύτερα με δύο παιδιά. Έρχεται η κρίση και αυτό το 2 γίνεται 1» επισημαίνει η Αναστασία Μπαρμπούνη, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας και Πρόληψης Νόσων στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας και παιδίατρος. Είχε προηγηθεί η δεκαετία του ’90, στη διάρκεια της οποίας οι μετανάστες που ήρθαν στην Ελλάδα «τόνωσαν» τις γεννήσεις. Τώρα όμως και οι μετανάστες εγκαταλείπουν τη χώρα, μαζί με τους Έλληνες. Τόσο η κυρία Μπαρμπούνη, όσο και η Άρτεμις Τσίτσικα, αναπληρώτρια καθηγήτρια Εφηβικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής της Μονάδας Εφηβικής Υγείας στο Νοσοκομείο Παίδων Π &Α. Κυριακού, τονίζουν πως πρέπει να ληφθούν μέτρα για να ενισχυθεί η γυναίκα. «Αν δεν κάνουμε κάτι», προειδοποιεί η κυρία Τσίτσικα, «μία στις τέσσερις γυναίκες που γεννήθηκαν μετά το 1970 θα έχει τελική ατεκνία». Με άλλα λόγια, θα κλείσει τον αναπαραγωγικό της κύκλο, χωρίς να κάνει ούτε ένα παιδί.

Όπως επισημαίνει ο Βύρωνας Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής στο ΕΔΚΑ του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε μία προσπάθεια να εξηγήσουν το φαινόμενο, οι επιστήμονες ανάπτυξαν τέσσερις θεωρίες, που αλληλοσυμπληρώνονται. Η πρώτη, η ορθολογική, λέει πως οι υποψήφιοι γονείς, ζυγίζουν τα υπέρ και τα κατά της απόκτησης παιδιού, δηλαδή το κόστος σε σχέση με την ψυχική ικανοποίηση. Η δεύτερη, η θεωρία της αποφυγής ανάληψης κινδύνου, πως η έλλειψη καλύτερης προοπτικής για το μέλλον, δυσκολεύει μία τέτοια απόφαση. Η τρίτη, η θεωρία των μετα-υλιστικών αξιών, υποστηρίζει πως ο ολοένα μεγαλύτερος ατομικισμός αλλά και ο ναρκισσισμός των νέων γενεών, τους οδηγεί να προτιμούν τη μέγιστη ικανοποίηση των θεωρούμενων αναγκών τους. Η τέταρτη, η θεωρία της ισότητας των φύλων, θυμίζει κάτι πολύ σημαντικό. Αν δεν δουν ισότητα στην κατανομή του βάρους της ανατροφής ενός παιδιού οι νέες γυναίκες, που καλούνται -όπως και οι μητέρες τους- να επωμιστούν όλα τα συνδυαστικά βάρη από την εργασία, τις δουλειές του σπιτιού και την ανατροφή του παιδιού, δεν πρόκειται να πάρουν την «μεγάλη απόφαση». Οι νέες γυναίκες έχουν το πικρό παράδειγμα από τις «κουρασμένες φεμινίστριες» μητέρες τους. Δεν είναι περίεργο που η σκέψη του πρώτου παιδιού τις τρομοκρατεί!

Η απασχόληση δεν είναι αντίστροφη με τη γονιμότητα, όπως πίστευαν παλιά. Η Γαλλία και οι σκανδιναβικές χώρες, εμφανίζουν ταυτόχρονα τα υψηλότερα επίπεδα γονιμότητας και τα υψηλότερα επίπεδα γυναικείας απασχόλησης. Αντίθετα, ο ευρωπαϊκός Νότος μοιράζεται, εκτός από την κρίση, χαμηλή απασχόληση των γυναικών, πατριαρχία και υπογονιμότητα. Αν όμως το πρόβλημα της υπογονιμότητας είναι χρόνιο, οι πολιτικοί μόλις πριν από ένα μήνα ενημερώθηκαν με εμπεριστατωμένη έκθεση από ειδική διακομματική επιτροπή της βουλής για το θέμα. Είναι η πρώτη φορά που γίνεται αυτό από το 1993. Τι μπορούν να κάνουν; Τα μέτρα δεν θα έχουν άμεσο αποτέλεσμα, πρέπει να ληφθούν προοδευτικά και σε όλους τους τομείς, τονίζει ο κύριος Κοτζαμάνης, μέλος της διακομματικής επιτροπής. Πρώτα ίσως, πρέπει να δοθεί έμφαση στην προσχολική εκπαίδευση, για να βοηθηθούν οι νέες μητέρες. Μέτρα όπως η πρόωρη συνταξιοδότηση των γυναικών, που είχαν ληφθεί στο παρελθόν ήταν απλά καταστροφικά και άστοχα. Ούτε αρκούν τα επιδόματα, ειδικά σε μία εποχή φτωχών ταμείων. Επιβάλλεται συνολική αλλαγή νοοτροπίας. Και, σύμφωνα με τον κύριο Μάνο Ματσαγγάνη, «χρειάζεται μία στροφή της δημόσιας πολιτικής από την αποκλειστική εμμονή στη γενιά των ηλικιωμένων προς τις νέες γενιές».

Πριν από μία δεκαετία μιλούσαμε για τη «γενιά των 700 ευρώ» ή γενιά των 1000 ευρώ εκτός Ελλάδας, τους milleuristi στην Ιταλία ή mileuristas στην Ισπανία. Επρόκειτο για το λεγόμενο «πρεκαριάτο», την επισφαλή μη προνομιούχα νέα γενιά, το νέο προλεταριάτο. Αυτή τη στιγμή οι νέοι εργαζόμενοι έχουν μετεξελιχθεί, ακόμη χειρότερα, στη γενιά των 500 και των 300 ευρώ. Η σχετική βιβλιογραφία κάνει μάλιστα λόγο για έναν «πόλεμο ανάμεσα στις γενιές», με τους μεγαλύτερους να είναι πλέον οι εργασιακά προνομιούχοι. Το μόνο που μας σώζει εδώ από έναν τέτοιο «πόλεμο», είναι το γεγονός πως η ελληνική οικογένεια διοχετεύει όλα της τα χρήματα στους νέους. Οι συντάξεις των παππούδων και τα εφάπαξ πηγαίνουν σε σπουδές και στήριξη ανέργων και υποαπασχολούμενων, ακόμη και εγγονών. Ίσως ο πόλεμος όμως, παραμείνει «ψυχρός». Και οι νέοι, αδύναμοι να χειραφετηθούν οικονομικά και κοινωνικά, συνεχίσουν να απέχουν από τις «συμβατικές τους υποχρεώσεις», τροφοδοτώντας την ύφεση των μωρών.


Written by Myrto Boutsi
English translation by Gigi Papoulias
Photograph by Angel Sifontes

Patriarchy and violence in Greek society

Patriarchy and violence in Greek society    by Konstantina Konstantinou     January 21, 2019 begin this article with a personal, unpleasant admission of the perspective of a contemporary Greek reality which has allowed the brutalization of man to...

Christmas is postponed

 Christmas is postponed by Iliana Papangeli    |   December 27, 2018 In 1928, Walter Benjamin wrote in “One Way Street”:“For only that which we knew or practiced at fifteen will one day constitute our attraction. And one thing, therefore, can never be made good:...

Forced Labour in 2018

 Forced Labour in 2018by Konstantina Konstantinou    |   December 26, 2018 ecember 2nd is the “International Day for the Abolition of Slavery”, and on this occasion this article aims at informing and raising awareness about one of the many forms...

A street without art, a city without life

A street without art, a city without life by Thanos Kamilalis   |  December 20, 2018 nyone who has ever walked from Thiseio area to the center of Athens on their way to Acropolis will surely have seen them. It is also very likely for someone to...

Pin It on Pinterest

Share This