Taking too long? Close loading screen.
Select Page


by Fanis Kollias    |  May 3, 2018

Using art to reclaim abandoned buildings in Athens


In the context of our new column about fresh initiatives happening in the city that we find interesting, we have decided to start with a group called Communitism. We met some of its team members in Metaxourgeio, at the building where they are based, on Keramikou 28. We talked about an issue that Athenians have been discussing for years – utilizing all of the abandoned, listed [for preservation] buildings in Athens and how they managed to put theory into practice.


The initiatives in this field are many, and their common denominator is always art, while according to Natassa: “This neighborhood has attracted the right people who have come up with such ideas and they understand that it’s something that deserves to evolve. The presence of such a center – its impact on the community operates on two levels. One is that any creative person or group that is seeking work space can find it here. And on a second level the impact is felt in the immediate neighborhood, where people who lack community spaces can come in and experience and benefit from a social space.”

“We now believe and claim to make it permanent”


Of course our conversation included the topic of the economic crisis and its effects:

“A negative psychological state creates a negative environment and at the same time this negativity only creates more negative feelings. That is, this vicious cycle that we were caught up in, perhaps before the crisis, could surely have be reversed. Good practice creates good psychology, creating a positive environment around us.

And I would say that at this moment we are in the third phase of the idea where we now b

elieve and claim to make it permanent. Now we are in the process of hosting our third event, where we’ll include the third community we are addressing. The first group we addressed was the city’s creative community, the second was the local artists, and now we have invited international artists to talk about Europe – what it is, who does it ‘belong’ to, what can it become, and how can this be done through the medium of art.”

On the day of our filming, “The Other Human” was also in the building. Of course, everyone knows about Costas, the man behind the initiative “The Social Kitchen of the Other Human”, which provides hot meals to many people in need.

“The Social Kitchen stands in solidarity with Communitism, supports them and wants to participate in what the group does. Both initiatives share the same goal, helping their fellow man. Apart from the kitchen, because we had and still have a great deal of clothing, we started a clothing shop. We bring people here, Communitism sends their people over, a sort of merging happens, it’s a very good thing. What I hope is that similar spaces are created in other neighborhoods, as well as around the world, so a network can develop. This is my goal, that initiatives like Social Kitchen or Communitism are created elsewhere, that we transfer knowledge to others so that such projects can develop everywhere.”

“Every day is different”


Leo, who has been living in Greece for the past two years and is from Syria, is also part of the group.

“My girlfriend, Chloe, called me eight months ago and told me there is a building and a community which is interested in works of art. When we came here, they welcomed us in a very nice way and we started working on various projects. Now I am a member of the Communitism team. Here, every day is different. On some days there are many things happening at the same time and very quickly, while on other days the pace is calmer. Through Communitism I have learned a great deal, such as how to be a member of a team, a community, how to cooperate and work together, and at the same time I get to practice my English, as it is not my native language. I have also developed other practical skills and handicrafts. I always wanted to find a community I could participate in, and I think I’ve found it in Communitism.”

Maaike, who is from the Netherlands and has an artistic background, met Natasa at a party of a common friend and ever since then, she has been a member of the Communitism team.

“When I met Natasa, the team had just left the previous building and we held many of the meetings in our homes, in the shelter and elsewhere to discuss the progress of the project. When we came to this building we had a lot of work to do because the previous team that had occupied this space had left it in very bad shape. And a month later, we held our first event. Our goal is to become a social and artistic center here or in any other neoclassical building that we can save from being demolished. It would be ideal if other people could do the same in other similar buildings and somehow we could manage to save all these beautiful neoclassical buildings in Athens. There are similar initiatives in the Netherlands, but the difference with Greece is that there are no other places here. Also, everything here happens at a slower pace – we always manage to do our job at the end of the day, of course, but in a slightly different way.”

Shortly before we left, we met Stelios, Natasa’s brother from Tripolis, who talked to us about how different life is in the center of Athens than any other area.

“The most beautiful thing here is the diversity. Many different people coexist here, and as a group we also support each other – people from LGBTQI+ community, second-generation immigrant groups, and refugees. Living in the center of Athens differs from living in another city or suburb of Athens. For me the center of Athens is magic and the only reason to leave it would be to have a family. Personally, Communitism has helped me in maintaining a job both through learning handicraft and getting to know new people and making new friends.”

There have always been many ideas for utilizing abandoned buildings in Athens but Communitism is definitely one idea that has become a reality, and is moving onto the next stage, namely action, experimentation and creation.


Επανάχρηση εγκαταλειμμένων κτιρίων μέσω της τέχνης


Στα πλαίσια της νέας μας στήλης όπου πρόκειται να παρουσιάζουμε διάφορες πρωτοβολίες από την κοινωνία των πολιτών τις οποίες βρίσκουμε ενδιαφέρουσες, αποφασίσαμε να κάνουμε την αρχή με το Communitism. Συναντήσαμε μερικά από τα μέλη της ομάδας στο κτίριο που διαχειρίζονται στην Κεραμεικού 28 στο Μεταξουργείο και συζητήσαμε μαζί τους για το πώς ακριβώς καταφέρνουν να κάνουν πράξη όλα όσα συζητάμε οι Αθηναίοι εδώ και πολλά χρόνια σχετικά με την επανάχρηση και αξιοποιήση των εγκαταλειμμένων διατηρητέων κτιρίων στην πόλη.


Οι δράσεις στον χώρο είναι πάρα πολλές έχοντας πάντα ως κοινό παρανομαστή την τέχνη, ενώ σύμφωνα με την Νατάσα «Αυτή η γειτονιά έχει έλξει τους κατάλληλους ανθρώπους για να αντιληφθούν μια τέτοια ιδέα και να θεωρήσουν ότι είναι κάτι που αξίζει να εξελιχθεί. Ο αντίκτυπος που έχει η παρουσία ενός τέτοιου κέντρου λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Το ένα επίπεδο είναι στον δεύτερο κύκλο επιρροής που στην πραγματικότητα σημαίνει ότι οποιοσδήποτε δημιουργικός άνθρωπος ή ομάδα χρειάζεται χώρο για να κάνει αυτό που θέλει, μπορεί. Και σε δεύτερο επίπεδο στην άμεση γειτονιά ότι οι άνθρωποι που περνούν απέξω και στη συγκερκιμένη γειτονιά στερούνται του σαλονιού, του κοινωνικού τους χώρου μπορούν να έρθουν εδώ και να επωφεληθούν από αυτόν τον χώρο.»

«Διεκδικούμε να το καταστήσουμε μόνιμο»


Η οικονομική κρίση φυσικά και η επιρροή της δεν θα μπορούσαν να λείψουν από την κουβέντα μας

«Η κακή ψυχολογία δημιουργεί κακό περιβάλλον γύρω της και ταυτόχρονα αυτό το κακό περιβάλλον δημιουργεί κακή ψυχολογία. Δηλαδή αυτός ο φαύλος κύκλος στον οποίο ήμασταν ίσως πριν την κρίση σίγουρα θα μπορούσε να αντιστραφεί και να πάει πλέον ανάποδα. Από μία καλή πρακτική δημιουργείται καλή ψυχολογία, δημιουργείται ένα καλό περιβάλλον γύρω μας.

Και θα έλεγα ότι αυτή τη στιγμή είμαστε στον τρίτο κύκλο εξέλιξης της ιδέας όπου πλέον πιστεύουμε και διεκδικούμε να το καταστήσουμε μόνιμο. Τώρα είμαστε στην στιγμή του τρίτου event όπου προσθέτουμε την τρίτη πια κοινότητα που απευθυνόμαστε. Η πρώτη ήταν το δημιουργικό κοινό της πόλης, η δεύτερη ήταν οι τοπικοί καλλιτέχνες και τώρα πια έχουμε καλέσει διεθνείς καλλιτέχνες να συζητήσουμε πάνω στο τι είναι η Ευρώπη, τίνος είναι, τι μπορεί να γίνει και πώς αυτό γίνεται μέσω όμως της τέχνης.»

Την ημέρα των γυρισμάτων βρισκόταν στον χώρο και “Ο Άλλος Άνθρωπος”. Φυσικά, δεν γίνεται να μην γνωρίζεις για τον Κώστα ο οποίος είναι ο δημιουργός της “Κοινωνική Κουζίνα ο Άλλος Άνθρωπος” μέσα από την οποία απολαμβάνουν ζεστό φαγητό πάρα πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν αυτή την δυνατότητα σε πολλές περιπτώσεις.

«Η Κοινωνική Κουζίνα ο Άλλος Άνθρωπος είναι δίπλα, στηρίζει και θέλει να συμμετάσχει σε ό,τι κάνει το Communitism. Και τα δύο αφορούν το ίδιο αντικείμενο δηλαδή, τον άνθρωπο. Εκτός από την κουζίνα, επειδή είχαμε και έχουμε ακόμα μεγάλη πληθώρα ρούχων ξεκινήσαμε και κάναμε το Δωριστήριο Ρούχων. Φέρνουμε ανθρώπους εδώ, στέλνουν και τα παιδιά δικούς τους και γίνεται μια σύμπτυξη, ένα ωραίο πράγμα ρε παιδί μου. Αυτό που εύχομαι είναι να δημιουργηθούν και άλλοι τέτοιοι χώροι και σε άλλες γειτονιές αλλά και σε όλο τον κόσμο ώστε να γίνει ένα δίκτυο. Εμένα αυτός είναι ο στόχος μου, δράσεις όπως η Κοινωνική Κουζίνα ή το Communitism να γίνουν και αλλού, να μεταλαμπαδεύσουμε δηλαδή την γνώση σε άλλους ώστε να γίνονται τέτοια project παντού.»

«Οι μέρες εδώ δεν μοιάζουν μεταξύ τους»


Στην παρέα και ο Leo ο οποίος ζει στην Ελλάδα τα τελευταία 2 χρόνια και έχει καταγωγή από την Συρία.

«Πριν από 8 μήνες μου τηλεφώνησε η κοπέλα μου, η Χλόη και μου είπε πως υπάρχει ένα κτίριο και μια κοινότητα που ενδιαφέρονται για έργα τέχνης. Όταν ήρθαμε στον χώρο μάς υποδέχτηκαν με πολύ όμορφο τρόπο και αρχίσαμε να δουλεύουμε πάνω σε διάφορα projects. Τώρα είμαι ένα από τα μέλη της ομάδας του Communitism. Οι μέρες εδώ δεν μοιάζουν μεταξύ τους. Κάποιες μέρες συμβαίνουν πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα και πολύ γρήγορα, ενώ άλλες τα πράγματα κυλούν πιο ήρεμα. Στο Communitism έχω μάθει πάρα πολλά πράγματα όπως το να είμαι μέλος μιας ομάδας, μιας κοινότητας, να συνεργάζομαι ενωταυτόχρονα εξασκώ και τα αγγλικά μου μιας και δεν είναι η μητρική μου γλώσσα. Ακόμη, έχω αναπτύξει και άλλου είδους δεξιότητες πιο πρακτικές και χειρονακτικές. Πάντα έψαχνα να βρω μια κοινότητα στην οποία θα μπορούσα να πάρω μέρος και νομίζω πως την έχω βρει στο Communitism

Προερχόμενη από την Ολλανδία και με καλλιτεχνικό background η Maaike γνώρισε την Νατάσα σε ένα πάρτι ενός κοινού φίλου και έκτοτε αποτελεί μέλος της ομάδας του Communitism.

«Όταν γνώρισα την Νατάσα η ομάδα είχε μόλις φύγει από το προηγούμενο κτίριο και κάναμε πολλές συναντήσεις στα σπίτια μας, στο άσυλο και αλλού για να συζητήσουμε την συνέχεια του project. Όταν ήρθαμε σε αυτό το κτίριο είχαμε πάρα πολλή δουλειά να κάνουμε γιατί η προηγούμενη ομάδα η οποία είχε κάνει κατάληψη σε αυτό τον χώρο το είχε αφήσει σε πολύ άσχημη κατάσταση. Και ένα μήνα μετά κάναμε το πρώτο μας event. Ο στόχος μας είναι να γίνουμε ένα κοινωνικό και καλλιτεχνικό κέντρο είτε εδώ είτε σε οποιοδήποτε άλλο νεοκλασικό κτίριο το οποίο θα σώσουμε από την κατεδάφιση. Το ιδανικό θα ήταν αν και άλλοι άνθρωποι έκαναν το ίδιο σε άλλα παρόμοια κτίρια και κατά κάποιο τρόπο καταφέρναμε να σώσουμε όλα αυτά τα όμορφα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας. Υπάρχουν και στην Ολλανδία παρόμοιες πρωτοβουλίες αλλά η διαφορά με την Ελλάδα είναι ότι δεν υπάρχουν άλλοι τέτοιοι χώροι εδώ. Τα πάντα επίσης εδώ γίνονται με πιο αργούς ρυθμούς, πάντα καταφέρνουμε στο τέλος της ημέρας να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας βέβαια αλλά με έναν λίγο πιο διαφορετικό τρόπο.»

Λίγο πριν φύγουμε από τον χώρο συναντήσαμε και τον Στέλιο, τον αδερφό της Νατάσας με καταγωγή από την Τρίπολη, οποίος μας μίλησε για το πόσο διαφορετική είναι η ζωή στο κέντρο της Αθήνας από οποιαδήποτε άλλη περιοχή.

«Το πιο όμορφο εδώ είναι η διαφορετικότητα. Συνυπάρχουμε πολλά διαφορετικά άτομα και σαν ομάδα συμπαραστεκόμαστε και στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και στα παιδιά δεύτερης γεννιάς μεταναστών και στους πρόσφυγες. Το να ζεις στο κέντρο της Αθήνας διαφέρει από το να ζεις σε μια άλλη πόλη ή προάστιο της Αθήνας. Το κέντρο της Αθήνας είναι μαγεία για εμένα και ο μόνος λόγος για να το αφήσω θα ήταν για να κάνω οικογένεια. Προσωπικά με έχει βοηθήσει το Communitism στο να διατηρήσω μία απασχόληση τόσο μέσω χειρονακτικής εργασίας όσο και να γνωρίσω καινούριους ανθρώπους και να κάνω νέους φίλους.»

Ιδέες για την αξιοποίηση των εγκαταλειμμένων κτιρίων της Αθήνας έχουν πέσει πολλές στο τραπέζι και το Communitism σίγουρα αποτελεί μία ιδέα που επιτέλους περνάει στο επόμενο στάδιο, σε αυτό δηλαδή της δράσης, του πειραματισμού και της δημιουργίας.


Mohamed Benghuzzi

// Chief Editor

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Lorem ipsum dolor sit amet, con4sectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.


English translation by Gigi Papoulias
Photograph by Nadir Noori
Graphic design by Alexia Stamatelatou



This is not a feminist project

This is not a feminist project is an online multimedia platform that attempts to link the historical past of the Women’s Movement in Greece with a variety of contemporary female stories through a living, digital timeline.

Campfire Innovation

Campfire Innovation February 16 , 2018 https://youtu.be/-s7Ujp58VVw e visited the offices of Campfire Innovation in Exarchia and had a talk about their impactful activities. Watch how Campfire Innovation has been supporting the grassroots...


Melissa: Network for migrant women  February 10, 2018 http://www.youtube.com/watch?v=V-TCJpzi2mk#action=share elissa is a network for migrant women in Greece, promoting empowerment, communication and active citizenship. Our team visited the...

Generation 2.0 RED

Generation 2.0 for Rights, Equality and Diversity February 1, 2018 https://youtu.be/gES3ntJQuBY ith the support and guidance of their video trainer our Photo & Video Lab students visited the offices of Generation 2.0 for Rights Equality &...

Pin It on Pinterest

Share This