Taking too long? Close loading screen.

Read it in : English

Life with visual impairment

by Konstantina Konstantinou   |   November 29, 2018

Life with visual impairment – Equality in Cultural Heritage

Why do these people not possess, at least virtually in our minds, the right to participate in the visual forms of Art or those forms that require vision for the perceptual and emotional ability of an artwork? Do you think that they do not “match” the representation / image of mind of a visit to a Museum or the use of a camera?”

The answer to this question is both simple and complex. In essence, people with visual disabilities cannot see objects and constructions of great and important cultural value with the communication channel of social inclusion through art as a common denominator. This does not mean that they cannot feel the value itself and perceive the extent of the importance of Artworks, but first things first.

According to the Greek Legislation (Law 958/1979 – Government Gazette 191/A replacing Law 1904/51), “blind” is any person whose visual acuity is less than 1/20 of the normal one in the better eye with best correction”. Moreover, any person whose peripheral vision is limited to 10 degrees centrally or less is considered to be blind.

The categories defined by the World Health Organization for people with severe vision problems are the following:

1: Visual Acuity between 3/10 and 1/10 (partially sighted)
2: Visual Acuity between 1/10 and 1/20 (partially sighted)
3: Visual Acuity between 1/20 and counting fingers (CF) from 1 meter or 1/30 (blind)
4: Visual Acuity between counting fingers (CF) from 1 meter and light perception (blind)
5: Visual Acuity of no light perception (blind)

The causes of blindness are many and vary depending on the age of occurrence of visual impairment, the genetic heritage and the socioeconomic and medical level of a country in terms of awareness, integration by fellow human beings, employment rights and investment in these people in sense of trust, the possibilities of improvement or not of vision. The most common eye diseases in the Western part of the world, based on many medical researches that have taken place in the long-term, are the following (the citation of diseases with very specific names has been avoided for reasons of difficult medical terminology).

In children, the most common causes of blindness (inter alia):
1. Bulb abnormalities
2. Optic nerve atrophy (ONA)
3. Congenital cataracts
4. Nystagmus

In adults

1. Age-related macular degeneration (AMD)
2. Glaucoma
3. Optic nerve atrophy (ONA)
4. Cataract and others”.

According to the World Health Organization, in 1990, there must have been about 38 million blind people in the world, 75% of whom live in Africa and Asia. Today, the percentage of people with partial and total visual impairment, i.e. all the above-mentioned categories, amounts to 1.3 billion people worldwide. The pleasant result of years of research of the WHO in co-operation with the International Agency for the Prevention of Blindness (IAPB) in a related report is that 80% of people can be cured, or that the diseases can be prevented before their rapid development. This was also an indirect message of this year’s World Sight Day (against blindness) (11/10): “Eyecare everywhere”. The two organizations run the “VISION 2020: The Right to Sight” initiative aiming at the dramatic reduction of blind people by 2020.

According to the International Council for Education of People with Visual Impairment – ICEVI: “a) 35 million people are blind, b) 90% of the blind children in developing countries do not go to school, c) 80% of these children live in rural areas and the few schools and support services available are located in urban centers, d) 80% of blind adults are unemployed due to the lack of educational and employment opportunities, e) today in Western Europe, 70% of blind and partially sighted people are over 60 years of age and it is estimated that 85% of blind people will belong to the third age in 2010”. Whereas, according to the Medical School and its students’ committee, in Greece, “the proportion of blind people does not exceed 23 per 100,000 inhabitants, and the most serious cause of blindness in Greece is diabetes”.

The first half of the answer, therefore, is this and it reflects the simplicity of percentages. However, the other half of the answer, which is the subject of this article and the main approach to the issue, is composed of multiple factors. Of course, these factors themselves constitute a reason for further deepening. Percentages are structured, i.e. are registered, processed and analyzed provided only that there is a sample from the beginning: people. As a result, there are small stories of experiences with great emotional intensity and extent, apart from the single label “people with visual impairment” or “with partial / total blindness”.

Unlike other states, in Greece, the experiences of these people stand out from the rest. This is not due to the practical issue they face every day, because one learns to live with it afterwards, either by adjusting their lives, if they have lost their vision during their lives, or under the guidance of their own people in case they were born without sight. The reasons refer more to the obvious -under other circumstances- claims of individual and social rights.

Participation in the process of sociability starts primarily at school and reaches to the point of discussion on participation in culture, public affairs, tradition and customs, Art. The role of society in this effort is important, although it has been proven rather passive so far. Active social role means knowledge, participation and acceptance of diversity and not exclusion of it.

Here, it should be mentioned that due attention has been given on this issue by the European Commission at least on a formal level. The latter reported in the European Disability Strategy 2010-2020 eight areas of actions to improve and develop the lives of people living with disabilities. Among them, there is the issue of Equality. Also, the Commission is being fed by (and with) the Academic Network of European Disability experts (ANED) which delivers an opinion and outlines, based on scientific analyses, the situation of people with disabilities in each EU member state.

More specifically, coming back to the primary form of socialization, the Greek state has provided two primary schools so far: a) the “Center for Education and Rehabilitation for the Blind (CERB)” in Athens and b) the Helios Blind Protection Foundation of Northern Greece, in Thessaloniki. In secondary and tertiary education, there is a gap to be covered by the state, since the writing and reading systems for these people have evolved in a catalytic way, both from the technological point of view and in terms of libraries. In other words, the equipment is available and the appropriate organizations specialized in training and learning professional skills possess plenty and important material. If this material is used correctly and fairly by the state, the creation of junior high school and high school will be a further step as a real instrument of social inclusion.

As it has been argued, “in the Greek antiquity philosopher Aristotle conducted research on people with diminished vision proposing a common school for all children”, while “the first scientific approach to psychosomatic disabilities is carried out by Hippocrates in 400 BC and his opinion is accepted by ancient Greece and Rome. More specifically, in 1784, the first official School for Blind Children was founded by Valentin Hauy in Paris, in which the sense of touch was used for the first time to substitute the vision in the process of learning, and in particular to acquire new experiences”.

The “braille” system was created as a conception / idea and was executed by the French professor of the Paris Blind School, Louis Braille (1809-1852), who was blind himself and Hauy’s student. Braille used raised dots, which stand for the letters of the alphabet. This method was established as the official system for writing and reading for blind people. It is also reported that “the first typewriter for the braille system was built in 1892 and the first printing shop in 1893. In 1932, the method was adapted in English and received international acceptance as the communication code for blind people”.

The President of the «Lighthouse for the Blind of Greece» (https://www.fte.org.gr/index.php/el/), Mr. Emmanouil Bassias, and the Vice-president, Mrs. Georgia Roukoutaki, spoke to us about the “braille” writing, the initiation of mass blindness in Greece and its causes, equality through culture and art forms. Practically, they cannot see themselves, but they see better than people who do not have visual impairment.

It is an honor that you have accepted our request for an interview. Would you like to tell us a few words about the “Lighthouse for the Blind of Greece”?

“The Lighthouse was founded in 1946. It was right after the Second World War, and too many people had gone blinded. In 1946, some prominent people with or without property wealth, meaning with heart wealth mostly, founded the Lighthouse for the Blind. The Lighthouse’s original purpose was the professional rehabilitation of blind people. Because when someone loses their vision, this does not mean that they have to be marginalized and isolated. The Lighthouse’s workshops were founded, later having the state as an ally which signed an agreement validated by the pioneering law of 1954: the state, all public services and Municipalities are obliged to absorb the products of these workshops (brooms, brushes and cleaning supplies) with direct assignments, and the Lighthouse, on the other hand, is obliged to hire blind people in its workshops. This was the first professional rehabilitation of blind people in Greece. These workshops still exist today with hundreds of blind people having worked, having retired and still working.

Yes, I noticed the workshops’ products exposed at the entrance of the building.

“Yes, there are brooms, spoons. All kinds are available even for the country’s armed forces”.

I didn’t know that.

“Yes. The armed forces are also the Lighthouse’s “customers”. Municipalities, too. It is obligatory. Of course, there are some who do not comply. We have raised this issue to the government. The right thing is to implement this, i.e. to carry it out and not to avoid the application of the Law. The workshops’ purpose is the professional rehabilitation and the obligation by law. Law 2765 and the European directives came after 50 years. In other words, we were 50 years ahead. A very important innovation, as long as everyone understands it”.

In addition to the workshops, you have also other departments / services.

“Yes, that’s right. There are many services in the other departments of the Lighthouse. If you go to the next floor, you will find a computer department: the teaching is conducted through big screens and programs, in which people listen to the computer and write at the same time. There are also blind people who are very good computer users. Every afternoon it is packed with people here. They like it a lot every day. They come for computer lessons. As I mentioned before, we have the social service. We wish we were the only blind people and no one else were blind, but unfortunately this is not the case. I told you before about the war, the tragedies and everything. Today, there are other enemies that cause blindness to people: diabetes, glaucoma, accidents, genetic diseases and many other problems. Only in 2017, 70 cases of newly-blinded people were admitted to the Lighthouse. Only in 2017! I mean there are too many enormous risks. No one knows. In antiquity, Lysias had defended a blind man from someone who wanted to cut off his allowance based on the argument that he had some property. Then, Lysias said: “Fortune is common to all and the future unseen”. Fortune is not ours, it’s no one’s”.
There is an expression that we often use about blind justice and everything related to this system.

“Look, I wish there was no blindness, but I believe that blindness should exist in only justice, but unfortunately it doesn’t. It would be good if justice was always blind and well-administered and there was no eye [of justice]”.

I would like to ask you about the cultural lessons / events taking place in Lighthouse, as I checked on your official website.

“Of course. We have theater and music. There was a choir and it will be established again. There are lessons of vocals, musical instruments, Byzantine music, gymnastics, dance and other”.

Would you like to tell us few words about the Tactual Museum that is a Lighthouse’s creation?

«Whereas in all Museums there is the “touch-me-not” concept, i.e. “do not touch me”, here, in the Tactual Museum there is the “touch-me” concept, i.e. “touch”. That’s why it’s called “Tactual Museum” because all museum artworks can be touched. This way, blind people come in direct contact with culture. Many schools visit us, mass visits and guided tours for sighted people are organized who wear masks when they come to empathize because the artworks are very important. This is one of the five Tactual Museums worldwide. It is a jewel of civilization. It’s open to everyone. Around two or three schools visit us every day. You should come and see it”.

Of course. I would be interested in coming and thank you for the invitation. In terms of libraries, what is happening with the translation of books into braille?

“We provide books that someone can hear and read through this system. There are also classic literature works, all kinds of books. We have our own magazines posted on our website where someone can read them. We teach the braille system, we prepare university books and we give books to students in cooperation with publishing houses following a European decision. We take e-books and audio books and we make them available for blind people to hear them through a computer, or we print them.
There was a time when books were bought in their original form and then translated into “braille” writing. People kept them for themselves, if they were blind, or gave them away. Some years ago, I thought that we were writing law books in this form … and through the evolution of IT this process is electronically carried out. So I suggested to the Lighthouse Council to request from the publishing houses to receive them in electronic form and to print them out in our special printers. Thus, we have made efforts and this is how national and European laws were created to this purpose. We have 7,000 books printed in this writing. All that is needed is the desire to read them! Here, the administration tries to develop more all that we have achieved. I hope the Lighthouse will continue to exist to keep brightening and giving meaning to these people’s lives. We are a volunteer union. It’s altruistic. This is the most important for me”.

Mr. President thank you very much. It was a pleasure to meet you.

“Take care”.

Mrs. Roukoutaki, would you like to tell us about the Lighthouse’s theatrical performances?

“Apart from what the President told you, we provide classes of traditional dances that receive invitations outside of the Lighthouse from other associations that invite them to dance. We also have our 11-year-old theatrical group. We have played classical theatrical plays and excerpts. The performances take usually place in the Lighthouse’s venue once or twice a year. When they invite us to play outside of Lighthouse, we go. In fact, now, we are giving a performance on 25/11 at 19.00 at the Melina Merkouri Cultural Centre in Ilion. We are also giving the same performance on 3/12, International Day of Persons with Disabilities, at the Kallithea Municipal Theater at 19.00. Theater is part of our leisure activities; it is something that gives us joy because we learn how to handle our body and our expression. Movement is a quite difficult part for us, as totally blind people are taught how to move. For example, someone can tell you: “Pretend that you write something”; I don’t know how to do this. The director should take my hand and show it to me. So, I have to learn not only my role, but also every movement in each sentence of the play. I think that I may not see, but I am good as an amateur actor. You should have passion to be involved in this and I have it. I’ve done it in many plays. It is very important to catch the viewer’s attention with your performance. I want to do this. I want to impress them with my performance and not with my movement as I realize that it is difficult. The viewer knows in advance where they have come and what they will see. That’s what I was saying to myself. At the beginning, I was anxious about my movements. I will make mistakes, too”.

Based on the little knowledge I have about acting, I think that when a viewer goes to see a theatrical performance, they only care about the performance, as you said. I would like you to tell me, if your movement problem had or has made difficult your everyday life.

“Well, I will tell you my story because I believe that I represent several of my fellow human beings right now, especially those with total loss of light perception. I was born blind. My parents noticed it when I was six months old from the toys that made a sound. I was listening to them, but I was turning my ears instead of my head. Immediately, the sense of hearing developed very quickly. I grew up normally. I attended the primary school “Center for Education and Rehabilitation for the Blind (CERB)”. I went to “normal” junior high school and high school because there aren’t any (especially) for blind people in Greece. This helped me to integrate. There should be (I do not know if there is in all schools) a teacher who helps and supports blind children at these levels of education. I passed the exams and was admitted to Law School. Later I quit because I went to work as a telephone operator. This is the main profession of the blind people in Greece. However, now the demand has decreased due to the evolution of technology”.

I think it is an oxymoron that there is not junior high school or high school for blind people, since primary schools exist. It is like you start from the beginning. Please continue. I interrupted you.

“During my life, I met a man who had lost his sight due to diabetes at the age of 28. He was a painter. He studied at the School of Fine Arts in Italy. After he had gone blind in one night, he got involved in sculpture. So I met him here in the Lighhouse. He was the only blind sculptor here in Greece, Petros Roukoutakis*. He died three years ago, after we had two children together. After three months, the most tragic of all was that I lost my son to heart attack at the age of 23. As you understand, I have lived a tragedy and I’m sure that you will wonder how I get through. I said to myself that I have a daughter and I will live for her. People in the Lighthouse supported me with their love through the “Friendship Cultural Club” that I have established here. So I found another motivation to get out of my house throwing away my antidepressants and feeling confident that everything will go well. My husband and my son would be happy that I am in Lighthouse, my daughter too. I am who I am. I have my weaknesses but in the Lighthouse I must be stronger for these people and for me”.

I do not know what to say. I am astounded. I really wondered how you can be here.

“So, my everyday life, of course, has difficulties, from the accessibility to streets to simpler things. Of course, I don’t use the white cane anymore because of my strength, but of course the stick and the guide dog are our eyes. It is a recognition means for blind people on the streets, for cars etc. There were not many moments from the beginning that I remember myself until today, when I felt indignation with the fact that I can’t see, because I have lived and found ways to live nicely. It is true that all our other senses are very developed; especially the sense of touch and the sense of smell that contribute a lot to understand where we are at any time. The white cane cannot protect you from everything. I have been in danger many times. Many people have had accidents. In general, however, it protects you. So does the assistance of our fellow human beings, who are now more aware in the streets of the city”.

Thank you very much for your time, Mrs. Roukoutaki.

“Take care, my love. It is a good thing that people recognize the Lighthouse’s work and understand that we are people who can offer to society”.

The interview was over. I felt admiration for these two people who in spite of all the consequences, losses, misfortunes, but also filled with luck, courage, mutual support, understanding and self-esteem, managed to bring our fellow human beings closer to today’s issues. Closer to interaction, communication with governmental and non-governmental mechanisms that have all the contact points to initiate integration procedures through the creation of important projects.

I would like to be able to remember this day in the future (as Lysias said, the future is unseen, i.e. uncertain) as I experienced it, with their warm hospitality, sweetness and immediacy, without any hesitation in the use of words. A man, who has inspired me, said recently that the use of words leads somewhere, usually on the streets. People in the Lighthouse have chosen this path without fear and for someone capable of understanding, this is not about integration. It is about a “desire”, as the President said!

* Petros Roukoutakis (1953-2015).

“He studied at the Academy of Fine Arts as a student of Francis Gentilini (1974 – 1977). Then, he went to Rome. When he finished his studies, he became an art professor. At the age of 28, as it mentioned above, he turned to another art, sculpture after he had lost his sight to diabetes.
In 1982, he began to teach sculpture to the blind children of “KEAT” (Special Elementary for the Blind in Kallithea). In 1991, he started the workshop for Ceramics and Sculpture in the Lighthouse for the Blind of Greece. During these years he married Gogo Roukoutaki (born blind), with whom he had two children. He is considered to be the man who led the way for artistic activities for visually impaired people”.


Η ζωή με οπτική αναπηρία – ισότητα στην πολιτιστική κληρονομιά

Γιατί αυτοί οι άνθρωποι να μην κατέχουν, έστω και εικονικά στο μυαλό μας, το δικαίωμα συμμετοχής στις οπτικές μορφές Τέχνης ή εκείνες τις μορφές που προϋποθέτουν την όραση για την αντιληπτική και συναισθηματική ικανότητα ενός έργου; Μήπως θεωρείται πως δεν «ταιριάζουν» στην αναπαράσταση / εικόνα του μυαλού μιας επίσκεψης σε Μουσείο ή χρησιμοποιώντας μία φωτογραφική μηχανή;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι τόσο απλή όσο και σύνθετη. Με κοινό παρονομαστή τη δίοδο επικοινωνίας της κοινωνικής ένταξης μέσω της Τέχνης, οι άνθρωποι με οπτική αναπηρία πρακτικά δεν μπορούν να δουν αντικείμενα και κατασκευές σπουδαίας πολιτισμικής αξίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να αισθανθούν την ίδια την αξία και να αντιληφθούν το μέγεθος της σημασίας των έργων Τέχνης. Αλλά, ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Σύμφωνα με την Ελληνική Νομοθεσία ( νόμος 958/1979 – τεύχος α ΦΕΚ 191 που αντικατέστησε το νόμο 1904/51 ), «τυφλό νοείται κάθε άτομο του οποίου η οπτική οξύτητα είναι μικρότερη από το 1/20 της φυσιολογικής στον οφθαλμό που βλέπει καλύτερα και με την καλύτερη δυνατή διόρθωση». Επίσης, κάθε άτομο, που η περιφερική του όραση είναι περιορισμένη στις 10 μοίρες κεντρικά ή λιγότερο, θεωρείται τυφλό.

Οι κατηγορίες που έχει ορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σχετικά με τα άτομα με σοβαρά προβλήματα όρασης είναι οι κάτωθι:
1: Οπτική οξύτητα μεταξύ 3/10 και 1/10 (μερικώς βλέπων)
2: Οπτική οξύτητα μεταξύ 1/10 και 1/20 (μερικώς βλέπων)
3: Οπτική οξύτητα μεταξύ 1/20 και μέτρηση δακτύλων από 1 μέτρο ή 1/30 (τυφλός)
4: Οπτική οξύτητα μεταξύ μέτρησης δακτύλων από 1 μέτρο και αντίληψη φωτός (τυφλός)
5: Οπτική οξύτητα μη αντίληψης φωτός (τυφλός)

Τα αίτια της τύφλωσης είναι πολλά και διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία εμφάνισης του βαθμού ελάττωσης της όρασης, την γενετική κληρονομιά και με το κοινωνικο-οικονομικό-ιατρικό επίπεδο μιας χώρας όσον αφορά την ευαισθητοποίηση, την ένταξη από τους συνανθρώπους, τα δικαιώματα εργασιακής απασχόλησης και επένδυσης σε αυτούς τους ανθρώπους με την έννοια της εμπιστοσύνης, τις δυνατότητες βελτίωσης ή όχι της όρασης. Οι συχνότερες οφθαλμικές νόσοι του Δυτικού κόσμου βάσει πολλών ιατρικών ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί και πραγματοποιούνται μακροπρόθεσμα και με διάρκεια είναι οι παρακάτω (για λόγους δύσκολης ιατρικής ορολογίας, οι νόσοι με πολύ συγκεκριμένες ονομασίες αποφεύχθηκαν της αναφοράς τους):
Στα παιδιά οι πιο κοινές αιτίες τύφλωσης (μεταξύ άλλων):

Ανωμαλίες του βολβού
Ατροφία του οπτικού νεύρου
Συγγενής καταρράκτης

Στους ενηλίκους:

Γεροντική εκφύλιση της ωχράς
Ατροφία του οπτικού νεύρου
Καταρράκτης κ.ά.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 1990 αναφέρει ότι θα πρέπει να υπήρχαν περί τα 38 εκατομμύρια τυφλοί στον κόσμο από τους οποίους το 75% διαμένει στην Αφρική και την Ασία. Σήμερα, το ποσοστό των ανθρώπων με μερική και ολική οπτική αναπηρία, δηλαδή, συνολικά οι προαναφερθέντες κατηγορίες, στον κόσμο ανέρχεται στο 1,3 δις. Το θετικό αποτέλεσμα, όπως προκύπτει από σχετική έκθεση του Οργανισμού σε συνεργασία με την «Διεθνή Επιτροπή για την Πρόληψη της Τύφλωσης», είναι ότι το 80% των ανθρώπων μπορούν να θεραπευθούν ή και να αποφευχθούν οι νόσοι πριν τη ραγδαία εξέλιξή τους. Αυτό ήταν και το μήνυμα της φετινής διοργάνωσης της «Παγκόσμιας Ημέρας Όρασης (κατά της Τύφλωσης)» (11/10) με σλόγκαν «’Ολοι οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση στην υγεία της όρασης». Οι δύο οργανώσεις «τρέχουν» το πρόγραμμα «2020: Δικαίωμα στην Όραση», με σκοπό τον δραστικό περιορισμό των τυφλών ως το 2020.

Σύμφωνα με το “International Council for Education of People with Visual Impairment – ICEVI”, α) 35 εκατομμύρια άνθρωποι είναι τυφλοί, β) 90% των τυφλών παιδιών στις αναπτυσσόμενες χώρες δεν πηγαίνουν σχολείο, γ) 80% αυτών των παιδιών ζουν σε αγροτικές περιοχές και τα λίγα σχολεία και οι υπηρεσίες υποστήριξης που υπάρχουν βρίσκονται στα αστικά κέντρα, δ) 80% των τυφλών ενηλίκων είναι χωρίς εργασία λόγω της έλλειψης εκπαιδευτικών ευκαιριών και δυνατοτήτων απασχόλησης, ε) στη Δυτική Ευρώπη σήμερα το 70% των τυφλών και μερικώς βλεπόντων είναι άτομα άνω των 60 χρόνων και υπολογίζεται ότι το 2010 το 85% των τυφλών θα ανήκει στην τρίτη ηλικία. Την ίδια στιγμή στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή και την Επιτροπή των μαθητών της, «η αναλογία τυφλών δεν ξεπερνά τους 23 ανά 100.000 κατοίκους και η σοβαρότερη αιτία τύφλωσης στην Ελλάδα είναι ο διαβήτης».

Η μισή απάντηση, λοιπόν, είναι αυτή και αντανακλά την απλότητα των ποσοστών. Ωστόσο, η άλλη μισή απάντηση, που είναι και το θέμα του παρόντος άρθρου αλλά και η κύρια προσέγγιση του ζητήματος, συγκροτείται από πολλαπλούς παράγοντες και φυσικά, οι ίδιοι αυτοί παράγοντες μπορούν να σταθούν ως αφορμή για περαιτέρω εμβάθυνση. Τα ποσοστά δομούνται, δηλαδή, καταχωρούνται, επεξεργάζονται και αναλύονται με τη μοναδική προϋπόθεση ότι υπάρχει από την αρχή το δείγμα: οι άνθρωποι. Έτσι, πέραν της ετικέτας «άνθρωποι με οπτική αναπηρία», «με μερική / ολική τύφλωση», υπάρχουν μικρές ιστορίες βιωμάτων με μεγάλη συναισθηματική ένταση και έκταση.

Σε αντίθεση με άλλα κράτη, στην Ελλάδα τα βιώματα αυτών των ανθρώπων ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα. Και αυτό, όχι εξαιτίας του πρακτικού ζητήματος που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Διότι μαθαίνει κάποιος να ζει με αυτό εκ των υστέρων, είτε αναπροσαρμόζοντας τη ζωή του στην περίπτωση που έχασε την όρασή του κατά τη διάρκεια της ζωής του, είτε υπό την καθοδήγηση των δικών του ανθρώπων στην περίπτωση που γεννήθηκε χωρίς όραση. Οι λόγοι έχουν να κάνουν περισσότερο με τις αυτονόητες, υπό άλλες συνθήκες, διεκδικήσεις ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Η συμμετοχή στη διαδικασία της κοινωνικότητας ξεκινά πρωτογενώς (από το σχολείο) και φτάνει στο σημείο του λόγου περί συμμετοχής στον πολιτισμό, στα κοινά, στα ήθη και έθιμα, στην Τέχνη. Ο ρόλος της κοινωνίας σε αυτήν την προσπάθεια κρίνεται σημαντικός παρ’ όλο που μέχρι τώρα έχει αποδειχθεί μάλλον παθητικός. Ενεργητικός κοινωνικός ρόλος σημαίνει γνώση, συμμετοχή και αποδοχή της διαφορετικότητας,  και όχι αποκλεισμό της.

Ανοίγοντας μία παρένθεση εδώ, θα πρέπει να αναφερθεί, ότι, τουλάχιστον σε τυπικό επίπεδο, έχει δοθεί η πρέπουσα σημασία για το θέμα αυτό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η τελευταία έχει (εκ)θέσει στην αναφορά της με τίτλο «Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Άτομα με Αναπηρία 2010 – 2020» οκτώ τομείς δράσεων βελτίωσης και εξέλιξης της ζωής των ανθρώπων που ζουν με αναπηρία. Ανάμεσα σε αυτούς είναι και το θέμα της Ισότητας. Μάλιστα, η Επιτροπή αλληλοτροφοδοτείται από (και με) το «Ακαδημαϊκό Δίκτυο Ευρωπαϊκών Ειδικών σε θέματα Αναπηρίας – (ANED)», το οποίο γνωμοδοτεί και σκιαγραφεί, βάσει επιστημονικών αναλύσεων, την εκάστοτε κατάσταση που επικρατεί σχετικά με τους ανθρώπους με αναπηρία σε κάθε κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επιστρέφοντας, ειδικότερα, στην πρωτογενή μορφή της κοινωνικοποίησης, το κράτος της Ελλάδας έχει μεριμνήσει για δύο δημοτικά σχολεία μέχρι στιγμής, α) το «Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών (ΚΕΑΤ)» στην Αθήνα και β) το «Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών Βόρειας Ελλάδος «Ήλιος» στη Θεσσαλονίκη. Στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση υφίσταται ένα κενό το οποίο πρέπει, πια, να καλύψει το κράτος καθότι τεχνολογικά και από πλευράς Βιβλιοθηκών, τα συστήματα γραφής και ανάγνωσης για αυτούς τους ανθρώπους έχουν εξελιχθεί καταλυτικά. Με λίγα λόγια, ο εξοπλισμός υπάρχει και οι κατάλληλες οργανώσεις που εξειδικεύονται στην εκπαίδευση και εκμάθηση επαγγελματικών δεξιοτήτων κατέχουν πλούσιο και σπουδαίο υλικό, το οποίο, εάν αξιοποιηθεί σωστά και δίκαια από το κράτος, η δημιουργία γυμνασίου και λυκείου θα αποτελέσει ένα βήμα παραπέρα ως ένα πραγματικό μέσο κοινωνικής ένταξης.

Όπως έχει υποστηριχθεί, «στην ελληνική αρχαιότητα ο φιλόσοφος Αριστοτέλης είχε ασχοληθεί με τους ανθρώπους με μειωμένη όραση προτείνοντας ένα κοινό σχολείο για όλα τα παιδιά», ενώ, «η πρώτη επιστημονική προσέγγιση των ψυχοσωματικών αναπηριών γίνεται από τον Ιπποκράτη το 400 προ Χριστού και οι απόψεις του γίνονται αποδεκτές απ’ την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη. Πιο συγκεκριμένα, το 1784 ιδρύθηκε στο Παρίσι από τον Valentin Hauy η πρώτη επίσημη Σχολή Τυφλών Παιδιών, στην οποία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά η αίσθηση της αφής προς αναπλήρωση της όρασης στη διαδικασία της μάθησης και ειδικότερα στην απόκτηση νέων παραστάσεων και εμπειριών».

Το σύστημα “braille” επινοήθηκε και εκτελέστηκε από τον Γάλλο καθηγητή της σχολής τυφλών του Παρισιού Louis Braille (1809 – 1852), ο οποίος ήταν ο ίδιος τυφλός, όπως και ο μαθητής του Hauy. Ο Braille χρησιμοποίησε υπερυψωμένες κουκίδες, οι οποίες συμβολίζουν τα γράμματα του αλφάβητου. Η μέθοδος αυτή καθιερώθηκε ως το επίσημο σύστημα γραφής και ανάγνωσης των τυφλών. Επίσης, αναφέρεται ότι «το 1892 κατασκευάστηκε η πρώτη γραφομηχανή για το σύστημα “braille” και το 1893 το πρώτο τυπογραφείο. Το 1932 η μέθοδος σταθμίστηκε στα Αγγλικά και είχε διεθνή αποδοχή ως κώδικας επικοινωνίας των τυφλών ατόμων».
Για τη γραφή “braille”, για την εκκίνηση της μαζικής τύφλωσης στην Ελλάδα και τις αιτίες της, για την ισότητα μέσω του πολιτισμού και των μορφών Τέχνης, μας μίλησε ο Πρόεδρος του «Φάρου Τυφλών της Ελλάδος» (https://www.fte.org.gr/index.php/el/ ), κ. Εμμανουήλ Μπασιάς, και η Αντιπρόεδρος κ. Γεωργία Ρουκουτάκη. Οι ίδιοι δεν μπορούν να δουν πρακτικά, όμως, βλέπουν καλύτερα από τους ανθρώπους που δεν αντιμετωπίζουν την οπτική αναπηρία. Θεωρώ τιμητική την αποδοχή του αιτήματός μας για τη λήψη συνέντευξης.

Θα θέλατε να μας πείτε δύο λόγια για τον «Φάρο Τυφλών της Ελλάδος»;

«Ο Φάρος έχει ιδρυθεί το 1946. Είχε προηγηθεί ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και είχαν τυφλωθεί πάρα πολλοί άνθρωποι. Και το 1946 κάποιοι διακεκριμένοι άνθρωποι με ή χωρίς περιουσιακό πλούτο, εννοώντας με πλούτο καρδιάς, ίδρυσαν τον Φάρο Τυφλών. Αρχικός σκοπός του Φάρου ήταν η επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών διότι όταν κάποιος χάνει το φως του δεν σημαίνει ότι πρέπει να μπει στο περιθώριο και να απομονωθεί. Ιδρύθηκαν τα εργαστήρια του Φάρου έχοντας μετέπειτα ως σύμμαχο την πολιτεία υπογράφοντας μία συμφωνία που επικυρώθηκε με νόμο, ένας πρωτοποριακός νόμος του 1954: το κράτος είναι υποχρεωμένο και όλες οι δημόσιες υπηρεσίες, οι Δήμοι, να απορροφούν τα προϊόντα αυτών των εργαστηρίων (σκούπες, βούρτσες και είδη καθαριότητας) με απευθείας αναθέσεις και ο Φάρος από την πλευρά του να υποχρεούται να προσλαμβάνει τυφλούς στα εργαστήριά του. Ήταν η πρώτη επαγγελματική αποκατάσταση τυφλών αυτή στην Ελλάδα, αυτή στα εργαστήρια. Τα εργαστήρια υπάρχουν ακόμη και σήμερα με εκατοντάδες τυφλούς να έχουν εργαστεί, συνταξιοδοτηθεί και να εργάζονται ακόμα».

Ναι, παρατήρησα τα προϊόντα των εργαστηρίων που εκτίθενται στην είσοδο του κτιρίου.

«Ναι, σκούπες, κουτάλια, όλα τα είδη υπάρχουν και μάλιστα ακόμη και για τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας».

Αυτό δεν το γνώριζα.

«Ναι, ναι, και οι ένοπλες δυνάμεις, ας το πούμε, ότι είναι και αυτοί «πελάτες» του Φάρου και οι Δήμοι και όλοι υποχρεωτικά. Βέβαια, υπάρχουν και κάποιοι που δεν συμμορφώνονται και το έχουμε θέσει ως ζήτημα στην κυβέρνηση. Το καλό είναι αυτό το πράγμα να εφαρμοστεί, δηλαδή, να υλοποιηθεί και να μην αποφεύγουμε την εφαρμογή του νόμου. Αυτό είναι το κεφάλαιο των εργαστηρίων, η επαγγελματική αποκατάσταση και η υποχρέωση βάσει νόμου. Ο νόμος 2765 και οι ευρωπαϊκές οδηγίες ήρθαν μετά από 50 χρόνια. Δηλαδή, προηγηθήκαμε εδώ και 50 χρόνια. Πολύ σημαντική πρωτοπορία, αρκεί να το καταλάβουν όλοι».

Εκτός από τα εργαστήρια, διαθέτετε και άλλα τμήματα / υπηρεσίες.

«Ναι, σωστά. Στα άλλα τμήματα του Φάρου έχουμε πολλές υπηρεσίες. Αν πάτε στον επάνω όροφο να δείτε, έχουμε τμήμα υπολογιστών: γίνεται διδασκαλία με μεγάλες οθόνες και με προγράμματα που οι άνθρωποι ακούν τον υπολογιστή και γράφουν παράλληλα. Υπάρχουν και χειριστές τυφλοί άνθρωποι των υπολογιστών που είναι πολύ δυνατοί. Κάθε απόγευμα εδώ αν έρθεις γίνεται χαμός, τους αρέσει πολύ, κάθε ημέρα. Έρχονται για μαθήματα υπολογιστών, όπως είπα, έχουμε την κοινωνική υπηρεσία – μακάρι να ήμασταν εμείς οι τυφλοί και κανείς άλλος, αλλά, δυστυχώς, παλαιότερα, όπως σας είπα για τον πόλεμο, με τις τραγωδίες και τα γεγονότα. σήμερα, υπάρχουν άλλοι εχθροί που τυφλώνουν ανθρώπους : διαβήτης, γλαύκωμα, ατυχήματα, κληρονομικά, πολλά θέματα. Μόνο το 2017 παρουσιάστηκαν στον Φάρο 70 περιπτώσεις νεοτυφλωθέντων ανθρώπων. Μόνο το 2017! Θέλω να πω ότι υπάρχουν τεράστιοι κίνδυνοι, πάρα πολλοί κίνδυνοι, κανείς δεν ξέρει. Ο Λυσίας τότε στην αρχαιότητα υπερασπιζόταν έναν τυφλό που ήθελε τότε κάποιος να του κόψει το επίδομα γιατί είχε κάποια περιουσία και τότε είπε «κοινή η τύχη και το μέλλον αόρατο». Η τύχη δεν είναι δική μας, δεν είναι κανενός».

Υπάρχει μία έκφραση που χρησιμοποιούμε συχνά περί τυφλής δικαιοσύνης και όλα όσα σχετίζονται με το σύστημα αυτό.

«Κοιτάξτε, εγώ πιστεύω ως προς την τυφλότητα και τα λοιπά μακάρι να μην υπήρχε αλλά εκεί που έπρεπε να υπάρχει τυφλότητα είναι δικαιοσύνη που δυστυχώς δεν υπάρχει. Καλό θα ήταν η δικαιοσύνη να ήταν πάντοτε τυφλή και να απονεμόταν σωστά και εκεί να μην υπήρχε μάτι».

Θα ήθελα να σας ρωτήσω για τα πολιτιστικά μαθήματα / δρώμενα που παρατήρησα στην επίσημη ιστοσελίδα σας ότι πραγματοποιούνται στον Φάρο.

«Βεβαίως. Έχουμε θέατρο, μουσική, είχαμε χορωδία που θα την ιδρύσουμε πάλι, μαθήματα φωνητικής, μουσικών οργάνων, βυζαντινής μουσικής, γυμναστικής, χορού, πολλά».

Θα θέλατε να μας πείτε δύο λόγια για το Μουσείο Αφής που ανήκει στον Φάρο;

«Στο Μουσείο Αφής, ενώ σε όλα τα Μουσεία ισχύει το «μη μου άπτου», δηλαδή «μην με ακουμπάς», εδώ είναι το «άπτου», δηλαδή, το «άγγιξε». Γι’ αυτό λέγεται «Αφής» γιατί όλα τα έργα τέχνης που υπάρχουν στο Μουσείο μπορούμε να τα αγγίξουμε για να έρχεται ο τυφλός σε άμεση επαφή με τον πολιτισμό. Και εδώ έρχονται πολλά σχολεία, διοργανώνονται μαζικές επισκέψεις, ξεναγήσεις για τους ανθρώπους που βλέπουν και φορούν μάσκες όταν έρχονται για να ενσυναισθανθούν, διότι τα έργα είναι πολύ σημαντικά και πραγματικά είναι ένα από τα πέντε Μουσεία Αφής σε όλο τον κόσμο. Είναι ένα κόσμημα πολιτισμού. Απευθύνεται σε όλους. Κάθε ημέρα έχουμε επισκέψεις από 2-3 σχολεία. Να έρθετε κι εσείς να το δείτε».

Φυσικά και θα με ενδιέφερε να έρθω και σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. Ως προς τις βιβλιοθήκες, ποια κατάσταση επικρατεί με τη μεταφορά βιβλίων στο σύστημα “braille”;

«Έχουμε βιβλία που μπορεί κάποιος να τα ακούσει, να τα διαβάσει μέσω αυτού του συστήματος, κλασσικά έργα λογοτεχνίας, όλα τα είδη βιβλίων. Έχουμε δικά μας περιοδικά αναρτημένα στην ιστοσελίδα όπου μπορεί να τα διαβάσει κάποιος. Έχουμε διδασκαλία του συστήματος “braille”, ετοιμάζουμε πανεπιστημιακά βιβλία και δίνουμε βιβλία σε φοιτητές και σε συνεργασία με τους εκδοτικούς οίκους έπειτα από ευρωπαϊκή απόφαση. Παίρνουμε τα βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή και τα μετατρέπουμε είτε για να τα διαβάσουν οι τυφλοί μέσω υπολογιστή σε ακουστική μορφή είτε τα τυπώνουμε. Κάποτε τα βιβλία τα έπαιρνε κάποιος σε πρωτότυπη μορφή και τα μετέτρεπε σε γραφή “braille” και τα κρατούσε για τον ίδιο εάν ήταν τυφλός ή τα έδινε. Πριν από κάποια χρόνια, σκέφτηκα ότι γράφουμε βιβλία της Νομικής σε αυτήν τη μορφή … και με την εξέλιξη της πληροφορικής, όλα έγιναν ηλεκτρονικά. Έτσι ρώτησα στο Συμβούλιο του Φάρου γιατί να μην απευθυνθούμε στους εκδοτικούς οίκους να τα παραλάβουμε σε ηλεκτρονική μορφή και με τους ειδικούς εκτυπωτές να τα τυπώσουμε. Έτσι, κάναμε προσπάθειες και βγήκε η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για αυτό. Έχουμε 7.000 βιβλία τυπωμένα με τη γραφή αυτή και μόνο όρεξη να έχει κάποιος να τα διαβάσει! Η διοίκηση εδώ, προσπαθεί όλα αυτά που έχουμε καταφέρει να τα αναπτύξουμε παραπάνω. Μακάρι να παραμείνει ο Φάρος για να συνεχίζει να φωτίζει και να δίνει νόημα σε αυτούς τους ανθρώπους διότι και εμείς είμαστε σωματείο εθελοντών και για εμένα αυτό είναι το πιο σημαντικό, είναι ανιδιοτελές».

κ. Πρόεδρε, σας ευχαριστώ πολύ και χάρηκα για τη γνωριμία.

«Να είστε καλά».

κ. Ρουκουτάκη, θα θέλατε να μας μιλήσετε για τις θεατρικές παραστάσεις του Φάρου;

«Εκτός από αυτά που σας είπε ο Πρόεδρος, έχουμε τα τμήματα παραδοσιακών χορών που λαμβάνουν προσκλήσεις εκτός Φάρου, από άλλους Συλλόγους που τους καλούν να χορέψουν και έχουμε και τη θεατρική μας ομάδα που λειτουργεί 11 χρόνια. Έχουμε παίξει κλασσικά έργα, αποσπάσματα και συνήθως οι παραστάσεις πραγματοποιούνται στον χώρο εκδηλώσεων του Φάρου μία ή δύο φορές τον χρόνο και όταν μας καλούν εκτός Φάρου πηγαίνουμε και τώρα μάλιστα στις 25/11 θα παίξουμε στο Ίλιον, στο κέντρο πολιτισμού «Μελίνα Μερκούρη» και ώρα 19.00. Επίσης, θα παίξουμε την ίδια παράσταση στις 3/12, Παγκόσμια Ημέρα των Αναπήρων, στο Δημοτικό Θέατρο Καλλιθέας και ώρα 19.00. Το θέατρο εντάσσεται στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου μας, είναι κάτι που μας δίνει χαρά διότι μαθαίνουμε πώς να χειριζόμαστε το σώμα μας, την έκφρασή μας και μάλιστα, η κίνηση για εμάς είναι ένα αρκετά δύσκολο κομμάτι καθώς οι ολικώς τυφλοί διδάσκονται την κίνηση. Για παράδειγμα, σε εσένα μπορεί να σου πει κάποιος «κάνε πως γράφεις κάτι», εγώ δεν γνωρίζω. Θα πρέπει να μου το πιάσει το χέρι ο σκηνοθέτης να μου το δείξει. Έτσι, θα πρέπει να μάθω αφενός τον ρόλο μου και αφετέρου την κάθε κίνηση σε κάθε πρόταση του έργου. Πιστεύω ότι κι εγώ μπορεί να μην βλέπω, αλλά είμαι για ερασιτέχνης ηθοποιός, καλή. Πρέπει να έχεις και μεράκι για να ασχοληθείς και εγώ διαθέτω. Τα έχω καταφέρει σε πολλά έργα. Είναι πολύ σημαντικό να κρατήσεις τον θεατή ως προς την ερμηνεία σου. Εγώ το επιδιώκω αυτό, θέλω να τον κερδίσω με την ερμηνεία μου αν όχι με την κίνησή μου που αντιλαμβάνομαι ότι είναι δύσκολο διότι ο θεατής γνωρίζει εκ των προτέρων που έρχεται και τι θα δει. Αυτό έλεγα στον εαυτό μου διότι στην αρχή είχα άγχος όσον αφορά την κίνησή μου, θα κάνω και λάθη».

Από τις ελάχιστες γνώσεις που διαθέτω σχετικά με την υποκριτική, νομίζω πως για έναν θεατή – αυτό που είπατε για την ερμηνεία – αυτό τον νοιάζει πιο πολύ όταν πηγαίνει να δει μία θεατρική παράσταση. Πείτε μου, αυτό το θέμα με την κίνηση σας είχε ή έχει δυσκολέψει στην καθημερινότητά σας;

«Λοιπόν, θα σου πω την ιστορία μου διότι πιστεύω ότι αντιπροσωπεύω αρκετούς συνανθρώπους μου αυτή τη στιγμή, ειδικά τους ανθρώπους με ολική απώλεια φωτός. Γεννήθηκα τυφλή. Το αντιλήφθηκαν οι γονείς μου όταν ήμουν 6 μηνών από τα παιχνίδια που έβγαζαν ήχο και εγώ τα άκουγα, γυρνούσα τα αυτιά μου αντί το κεφάλι μου. Αμέσως η αίσθηση της ακοής αναπτύχθηκε πολύ γρήγορα. Μεγάλωσα φυσιολογικά, παρακολούθησα το δημοτικό σχολείο «Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών», γυμνάσιο και λύκειο πήγα σε «κανονικό» διότι δεν υπάρχουν στην Ελλάδα. Αυτό με βοήθησε ως προς την ένταξη. Συνηθίζεται να υπάρχει (δεν γνωρίζω αν υπάρχει σε όλα τα σχολεία) ένας δάσκαλος που βοηθά και στηρίζει τα τυφλά παιδιά σε αυτές τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Έδωσα εξετάσεις και μπήκα στη Νομική Σχολή αλλά αργότερα τα παράτησα διότι μπήκα στον χώρο της εργασίας ως τηλεφωνήτρια που είναι και το κυρίως επάγγελμα των τυφλών στην Ελλάδα αν και τώρα με την εξέλιξη της τεχνολογίας έχει μειωθεί η ζήτηση».

Θεωρώ ότι είναι οξύμωρο να μην υπάρχει γυμνάσιο και λύκειο για τυφλούς ανθρώπους από τη στιγμή που υφίσταται το δημοτικό σχολείο διότι είναι σαν να ξεκινάς από την αρχή. Αλλά, πείτε μου, διότι σας διέκοψα.

«Στην πορεία της ζωής μου, λοιπόν, γνώρισα έναν άνθρωπο που είχε χάσει την όρασή του από διαβήτη σε ηλικία 28 ετών. Ήταν ζωγράφος, σπούδασε στη σχολή Καλών Τεχνών στην Ιταλία και αφού τυφλώθηκε μέσα σε μία νύχτα ασχολήθηκε με τη γλυπτική. Τον γνώρισα, λοιπόν, εδώ στον Φάρο, ήταν ο μοναδικός τυφλός γλύπτης εδώ στην Ελλάδα, τον Πέτρο Ρουκουτάκη*. Έφυγε από τη ζωή πριν από 3 χρόνια ενώ είχαμε αποκτήσει δύο παιδιά. Μετά από 3 μήνες, το τραγικότερο από όλα, έχασα και τον γιο μου από ανακοπή καρδιάς στην ηλικία των 23 ετών. Όπως καταλαβαίνεις, έχω ζήσει την τραγωδία και θα αναρωτιέσαι πώς κρατιέμαι. Είπα στον εαυτό μου ότι έχω μία κόρη και θα ζήσω γι’ αυτήν. Οι άνθρωποι του Φάρου με στήριξαν με την αγάπη τους μέσα από την «Πολιτιστική Λέσχη Φίλων» που έχω δημιουργήσει εδώ. Έτσι βρήκα ακόμη ένα κίνητρο να βγω από το σπίτι μου πετώντας τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και νιώθοντας σίγουρη ότι όλα θα πάνε καλά αφού χαίρεται ο άνδρας και ο γιος μου που θα ήθελαν και αυτοί να βρίσκομαι στον Φάρο, καθώς και η κόρη μου. Είμαι αυτή που είμαι, με τις αδυναμίες μου, με όλα, αλλά στον Φάρο πρέπει να είμαι πιο δυνατή γι’αυτούς τους ανθρώπους και αυτοί για εμένα».

Δεν ξέρω τι να πω. Έχω μείνει άφωνη. Όντως αναρωτήθηκα για το πώς μπορείτε και είστε εδώ.

«Έτσι, η καθημερινότητά μου φυσικά και έχει δυσκολίες, από την προσβασιμότητα στους δρόμους μέχρι το πιο απλό πράγμα. Βέβαια, εγώ δεν κυκλοφορώ με το λευκό μπαστούνι πια, λόγω αντοχών, αλλά σίγουρα το μπαστούνι είναι τα μάτια μας, λειτουργεί αναγνωριστικό μέσο και για τους ανθρώπους στον δρόμο, για τα αυτοκίνητα, όπως και ο σκύλος οδηγός. Δεν υπήρξαν πολλές στιγμές από την αρχή που θυμάμαι τον εαυτό μου μέχρι και σήμερα που να είπα ότι νιώθω αγανάκτηση που δεν βλέπω διότι έζησα και μπόρεσα να βρω τρόπους να ζήσω όμορφα. Ισχύει ότι οι όλες οι υπόλοιπες αισθήσεις μας είναι πολύ αναπτυγμένες, ειδικά η αίσθηση της αφής, η αίσθηση της όσφρησης βοηθά πολύ τον άλλον να αντιληφθεί ανά πάσα στιγμή που βρίσκεται. Δεν μπορεί να σε προστατεύει το μπαστούνι από όλα και εγώ έχω κινδυνέψει και πολλοί άνθρωποι έχουν χτυπήσει αλλά σε γενικές γραμμές σε προστατεύει όπως και η βοήθεια από τον κόσμο που σήμερα είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένος στους δρόμους της πόλης».

Ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο σας κ. Ρουκουτάκη.

«Να ‘σαι καλά κορίτσι μου και είναι καλό ο κόσμος πια να δει το έργο του Φάρου και να καταλάβει ότι είμαστε άτομα που μπορούμε να προσφέρουμε στο κοινωνικό σύνολο».

Η συνέντευξη είχε τελειώσει. Ένιωσα θαυμασμό γι’αυτούς τους δύο ανθρώπους που με όλες τις συνέπειες, απώλειες, ατυχίες αλλά και με τύχη, κουράγιο, αλληλουποστήριξη, κατανόηση και, πάνω από όλα, αυτοεκτίμηση, μπόρεσαν να φέρουν τους συνανθρώπους μας πιο κοντά στο σήμερα, πιο κοντά στην αλληλεπίδραση, στην επικοινωνία με κρατικούς και μη μηχανισμούς που έχουν όλες τις δικλείδες επαφών στο να κινήσουν τις διαδικασίες ένταξης μέσω της δημιουργίας σημαντικών έργων.

Θα ήθελα αυτήν την ημέρα συνέντευξης να μπορώ να τη θυμάμαι στο μέλλον (όπως είπε και ο Λυσίας, το μέλλον είναι αόρατο, δηλαδή, α-βέβαιο) έτσι όπως τη βίωσα, με τη θερμή φιλοξενία τους, τη γλυκύτητά τους και την αμεσότητά τους χωρίς κανέναν ενδοιασμό περί χρήσης των λέξεων. Όπως είχε πει προσφάτως ένας άνθρωπος που μου έχει δώσει την έμπνευσή του απλόχερα, η χρήση των λέξεων οδηγούν κάπου, σε δρόμους. Οι άνθρωποι του Φάρου έχουν επιλέξει έναν δρόμο χωρίς φόβο, και για αυτό, για όποιον βρίσκεται στη διανοητική θέση να το κατανοήσει, δεν τίθεται θέμα ένταξης. Τίθεται «θέμα όρεξης», όπως είπε και ο Πρόεδρος!

* Πέτρος Ρουκουτάκης (1953 – 2015)

Φοίτησε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών με δάσκαλο το Φράγκο Τζεντιλίνι (1974 – 1977) και στη συνέχεια, πήγε στη Ρώμη. Με την επιστροφή του από τις σπουδές έγινε καθηγητής καλλιτεχνικών. Στη συνέχεια, σε ηλικία 28 ετών, όπως προαναφέρθηκε, άρχισε να στρέφεται σε ένα άλλο είδος τέχνης, τη γλυπτική αφότου είχε χάσει την όρασή του από τον διαβήτη.
Το 1982 άρχισε να διδάσκει γλυπτική στα τυφλά παιδιά του «ΚΕΑΤ» (Δημόσιο Δημοτικό Σχολείο Τυφλών Παιδιών Καλλιθέας). Το 1991 ξεκίνησε το Εργαστήρι Γλυπτικής Κεραμικής του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος. Κατά τη διάρκεια των χρόνων αυτών παντρεύτηκε τη Γωγώ Ρουκουτάκη (εκ γενετής τυφλή), με την οποία απέκτησαν δυο παιδιά. Θεωρείται ο άνθρωπος που άνοιξε το δρόμο για καλλιτεχνική δραστηριότητα για άτομα με προβλήματα όρασης.


Konstantina Konstantinou

Konstantina Maria may have studied Sociology and Criminology but she is also one of our strongest LAB alumni in the course of Photography & Videography (2017-2018)! When she is not writing for MAG, she enjoys hitting the drums and diving into the world of street art through her travels or long city walks.


Photographs by Angel Sifontes

English Translation by The Language Project

Sex work can be a choice


by Jenny Tsiropoulou • translated by The Language Project • photo by Nadir Noori
March 21, 2019

Despite objections, some people believe they have the right to get paid for having sex. Sex workers share their stories.

Patriarchy and violence in Greek society

The word “patriarchy” refers to the term “family” by breaking down the words patri, “father” and archi, “authority” which means that personal authority, together with all the rights to exercise control within the family are concentrated in and embodied by the father, or in a broader sense, the male sex.

Pin It on Pinterest

Share This