Taking too long? Close loading screen.

Read it in : English

Photography as a means to record brutal realities

by Konstantina Konstantinou  |  February 4, 2018 

An exhibit of photographs – one which filled me with feelings of repulsion and disgust –  caused me to reflect upon what can happen when people abuse positions of power and authority, and how photography can be used as a means to record such harsh and significant social phenomenon: in this case, crimes against humanity.

The photo exhibition was held (and will take place every year) on January 27, International Holocaust Remembrance Day, at Zappeion Hall.  The exhibit ran from January 27-31, and was organized by the non-profit society “Δεν Λησμονώ – I will never forget”. What struck me at first was the lack of promotion for the event and the minimal promotion both in traditional media and on social media. I found out about the event by chance. While at the bus stop, I noticed the information about the exhibit on the digital “smart display” signs which announce events and any special commemorations.

Since 2016, the non-profit society “Δεν Λησμονώ – I will never forget” has organized several photo exhibits related to the historical memory of peoples – ethnicities and nationalities, and significant eras of their history, such as wars, etc.  The term holocaust describes state-induced systematic persecution and the genocide of various national, religious, social and political groups during WWII by Nazi Germany and their supporters. The initial elements of the Holocaust were the events of Kristallnacht (or the Night of Broken Glass), a pogrom against Jews throughout Nazi Germany and the Euthanasia T-4 Program, which led to death battalions and extermination camps and which constituted a massive and centrally organized effort to exterminate members of the Nazi-targeted communities.

These targeted communities were people of Jewish origin, of Polish descent, Roma, Serbians, people with mental and physical disabilities, and people of different faiths, homosexuals and other “categories” of people who the Nazis considered “dirty” or of “inferior” origin. In essence, however, these “categorizations” and murders were the reflection of Hitler’s serious (psychotic) fear of losing control of his authority.

As many scholars have proved (historians, psychologists, sociologists), Hitler had a narcissistic personality and therefore could not tolerate the thought that someone else (someone not of German origin or “blood”) could be smarter than him and manage to conquer the world. Darwin’s theory and subsequent racial (superiority) theories only reinforced this neurosis/personality and “normalized” everyday life, in which the heinous crimes that were being committed became an acceptable way of “solving” disagreements.

The photographs in the exhibition came from a German photographer named Dick, and were accidentally found throughout the years in Greece. Even if this is so, his photographs show the difficulties of a 20th century photographer during a period when, for the most part,  photography was used by the Nazis for keeping personal records, and to record the extermination of a population – to document that no one from their chosen “target group” had survived.

This photographer, however, chose to highlight the atrocities that the people suffered –  not only those in France, Denmark, Poland, Russia, but also in Greece: Thessaloniki (the first Jews in Greece were killed in Thessaloniki), Athens, Crete, and even in the smallest villages of Mytilene which were burned down using the scorched earth technique –  they returned to each place that they had burned to make sure they had completely destroyed it (which reminds me of the saying “the killer always returns to the scene of the crime”).

We will never how grueling it must have been for the photographer to record such horrors –  the lack of basic goods and necessities, the sickening methods used to exterminate women and children, etc. One thing is certain: these photographs do not seem to disregard human suffering. The more you come in contact with death in its most horrendous form, the closer you become to life. This is the aim of the non-profit society which held the exhibit: to honor the memory of those who perished by never forgetting their human pain and suffering.

Hγεμάτη συναισθήματα απώθησης και απόκρουσης έκθεση για το πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όταν αναλαμβάνει μία πολιτική και υπεύθυνη θέση, όμως, κατά τ’ άλλα, εξαιρετικής επιλογής φωτογραφιών και γενικότερου στησίματος του εσωτερικού χώρου του Ζαππείου στην Αθήνα, μας έκανε να αναρωτηθούμε τη γενικότερη σημασία της φωτογραφίας ως μέσου που χρησιμοποιείται για να καταγράψει τόσο σκληρά και σημαντικά κοινωνικά φαινόμενα: δηλαδή, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Η έκθεση φωτογραφίας πραγματοποιήθηκε (και θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο) με αφορμή την ετήσια Διεθνή Ημέρα Μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος (27/01) στο Ζάππειο και διοργανώθηκε από την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Δεν Λησμονώ». Αυτό που μου έκανε εντύπωση αρχικά ήταν η μη προώθησή της ή έστω η ελάχιστη προώθησή της από τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Προσωπικά, έμαθα γι’ αυτήν την έκθεση από τις «έξυπνες στάσεις» λεωφορείων που αναγράφουν κάθε τόσο τις Παγκόσμιες Ημέρες. Η έκθεση είχε διάρκεια από 27/1 έως 31/1.

Η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Δεν Λησμονώ» κάθε χρόνο σε τακτά χρονικά διαστήματα από το 2016 αναλαμβάνει τη διοργάνωση αρκετών φωτογραφικών εκθέσεων που σχετίζονται με την ιστορική μνήμη λαών – εθνοτήτων και εθνικοτήτων που έχουν ως θέμα, κατά κύριο λόγο, σημαντικά σημεία της πορείας τους στη διάρκεια της συγκρότησής τους, δηλαδή, πολέμους κτλ.

Με τον όρο «ολοκαύτωμα» περιγράφεται ο υποκινούμενος από το κράτος συστηματικός διωγμός και η γενοκτονία διαφόρων εθνικών, θρησκευτικών, κοινωνικών και πολιτικών ομάδων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από τη Ναζιστική Γερμανία και τους συνεργάτες της. Στα αρχικά στοιχεία που συνθέτουν το Ολοκαύτωμα είναι το πογκρόμ της «Νύχτας των Κρυστάλλων» και το «Πρόγραμμα Ευθανασίας T-4», τα οποία οδήγησαν στη συνέχεια στα τάγματα θανάτου και στα στρατόπεδα εξόντωσης και τα οποία αποτελούσαν μαζική και κεντρικά οργανωμένη προσπάθεια για την εξόντωση κάθε μέλους των κοινοτήτων που αποτελούσαν στόχο των Ναζί».

Δηλαδή, άνθρωποι Εβραϊκής καταγωγής, Πολωνικής καταγωγής, Ρομά, Σέρβικης καταγωγής, άνθρωποι με νοητική και κινητική δυσκολία και άνθρωποι διαφορετικής πίστης, ομοφυλόφιλοι και άλλες «κατηγορίες» ανθρώπων που είχαν την ταμπέλα μεταφορικώς εννοούμενης του «βρώμικου», του «κατώτερου» λόγω αίματος – καταγωγής. Στην ουσία, όμως, αυτές οι ταμπέλες και οι δολοφονίες αυτών των ανθρώπων ήταν η αντανάκλαση της σοβαρής (ψυχικής) φοβίας του Χίτλερ να μην χάσει τον έλεγχο της εξουσίας του.

Όπως πολλοί μελετητές έχουν αποδείξει, ιστορικοί, ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι, επρόκειτο για ναρκισσιστική προσωπικότητα και συνεπώς δεν μπορούσε καν να ανεχτεί τη σκέψη ότι κάποιος άλλος (χωρίς τη γερμανική ταυτότητα – αίμα) ήταν εξυπνότερος από αυτόν ώστε να κατακτήσει τον κόσμο. Η θεωρία του Δαρβίνου και οι μεταγενέστερες φυλετικές θεωρίες που διατυπώθηκαν ενίσχυσαν αυτήν την προσωπικότητα και έδωσαν νόημα σε μία «κανονική» καθημερινότητα, κατά την οποία τα εγκλήματα που τελούνταν ήταν ένας φυσιολογικός τρόπος διαφωνίας μεταξύ των ανθρώπων.

Οι φωτογραφίες της έκθεσης, όπως με πληροφόρησαν, ανήκουν σε έναν Γερμανό φωτογράφο, ονόματι Dick και τυχαία βρέθηκαν με τα χρόνια στην Ελλάδα. Ακόμη κι έτσι να είναι, οι φωτογραφίες του αποδεικνύουν τις δυσκολίες ενός φωτογράφου του 20ου αιώνα και ειδικά της περιόδου εκείνης όπου, ως επί το πλείστον, η φωτογραφία χρησιμοποιούνταν από τους Ναζιστές για προσωπικά αρχεία – καταγραφής εξόντωσης πληθυσμών με σκοπό να μη μείνει κανένας ζωντανός από τον εκάστοτε πληθυσμό που επέλεγαν.

Ο συγκεκριμένος φωτογράφος, όμως, επέλεξε να αναδείξει τις θηριωδίες που διατέλεσε ο λαός του εις βάρος απλών ανθρώπων όχι μόνο στη Γαλλία, τη Δανία, την Πολωνία, τη Ρωσία, αλλά και στην Ελλάδα: Θεσσαλονίκη (οι πρώτοι Εβραίοι που σκοτώθηκαν ήταν από αυτήν την πόλη), Αθήνα, Κρήτη, Μυτιλήνη ακόμη και στα πιο μικρά χωριά τα οποία έκαιγαν με την τεχνική της «καμμένης γης» : ξαναγυρνούσαν πίσω σε κάθε περιοχή που έκαιγαν για να σιγουρευτούν ότι την έκαψαν (μας θυμίζει λίγο την έκφραση «ο δολοφόνος πάντα γυρνάει στον τόπο του εγκλήματος»).

Πόσο σκληρό ήταν για τον φωτογράφο να καταγράψει την έλλειψη βασικών αγαθών και αναγκών, τις μεθόδους και τεχνικής εξολόθρευσης γυναικών και παιδιών, δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε. Ένα είναι σίγουρο όμως: αυτές οι φωτογραφίες δεν έδειχναν να μην κατά – νοεί τον ανθρώπινο πόνο. Όσο περισσότερο φωτογραφίζεις τον θάνατο με τον χειρότερο τρόπο τόσο πιο κοντά βρίσκεσαι στη ζωή. Αυτός είναι και ο σκοπός της Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας: να μην λησμονούμε τον ανθρώπινο πόνο και τις θυσίες με τέτοιες φωτογραφίες.


Konstantina Konstantinou

Konstantina Maria may have studied Sociology and Criminology but she is also one of our strongest LAB alumni in the course of Photography & Videography (2017-2018)! When she is not writing for MAG, she enjoys hitting the drums and diving into the world of street art through her travels or long city walks.


Photograph by Konstantina Konstantinou

Sex work can be a choice


by Jenny Tsiropoulou • translated by The Language Project • photo by Nadir Noori
March 21, 2019

Despite objections, some people believe they have the right to get paid for having sex. Sex workers share their stories.

Patriarchy and violence in Greek society

The word “patriarchy” refers to the term “family” by breaking down the words patri, “father” and archi, “authority” which means that personal authority, together with all the rights to exercise control within the family are concentrated in and embodied by the father, or in a broader sense, the male sex.

Pin It on Pinterest

Share This